Bảo tàng giao thông Thuỵ Sĩ

17/8/2018 0:00 - Thế giới kiến trúc

Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - Thiên Ý

Thuỵ Sĩ được mệnh danh là “vương quốc” của bảo tàng, là một trong những nước có số lượng bảo tàng nhiều nhất thế giới, với thống kê có đến hơn 1.000 bảo tàng các loại, và vị vua của “vương quốc” ấy chính là bảo tàng Giao thông vận tải ở ngoại vi Lucerne.

Mũi khoan đường hầm Gotthard khổng lồ ở bảo tàng Giao thông Thuỵ Sĩ

Từ nhà ga trung tâm Lucerne, đón một trong ba tuyến xe buýt số 6, 8 hoặc 24 sẽ đến trạm dừng Verkehrshaus/Lido, nhìn sang bên đường là toà kiến trúc đồ sộ màu xám, nổi bật với bộ sưu tập hàng ngàn niềng xe hơi làm điểm nhấn trang trí cho toàn phần mặt tiền, cứ như cuộc trình diễn sắp đặt đương đại quy mô lớn. Gần cổng vào là nơi trưng bày mũi khoan đường hầm xuyên núi Gotthard, đường hầm dự kiến hoàn thành vào năm 2016, và là đường hầm xuyên núi dài nhất thế giới (57km). Đó là những chi tiết bên ngoài của toà kiến trúc Verkehrshaus der Schweiz - bảo tàng Giao thông vận tải Thuỵ Sĩ, có diện tích trưng bày rộng đến 20.000m², với hơn 3.000 hiện vật liên quan đến ngành giao thông đường bộ, đường sắt, đường thuỷ và đường hàng không từ thời sơ khai nhất đến hiện đại của riêng Thuỵ Sĩ và cả thế giới.

Bộ sưu tập đầu tàu đường sắt
Điểm đầu tiên cho hành trình tham quan bảo tàng là khu trưng bày hệ thống giao thông đường sắt Thuỵ Sĩ qua dãy Alps, và bộ sưu tập các loại đầu tàu từ thời ngành giao thông này còn sơ khai cho đến hiện đại.
Người Thuỵ Sĩ có quyền tự hào là một trong những đất nước có hệ thống giao thông vận tải công cộng hàng đầu thế giới, đặc biệt là ngành vận tải đường sắt, với 148 chuyến xe lửa cùng lúc khởi hành tính trên mỗi kílômét trong ngày. Giao thông và các phương tiện giao thông trên đất nước Thuỵ Sĩ dường như không có tuổi, đất nước sở hữu những đường ray và đầu tàu cổ xưa nhất thế giới này vẫn tự hào về ngành đường sắt và những đầu máy hơi nước có từ cuối thế kỷ 19 hiện vẫn còn hoạt động tốt trên tuyến đường ray răng cưa ở núi Furka.
Nói về giao thông riêng ngành đường sắt Thuỵ Sĩ hàng năm vận chuyển đến 374,1 triệu hành khách, nắm giữ nhiều kỷ lục như tuyến đường sắt răng cưa dốc nhất thế giới (48 độ) ở núi Pilatus (Pilatusgahn, Alpnachstad), đầu tàu hơi nước chạy trên tuyến đường ray răng cưa cổ nhất thế giới ở núi Furka, tuyến đường sắt ngắn nhất châu Âu Marzili, ở thủ đô Bern, chỉ dài 105m. Và ở mỗi bang, mỗi vùng, các chuyến tàu ngoài chuyện giữ nguyên vẻ ban đầu của nó, các lớp sơn được trang trí rất bắt mắt tạo cảm giác thân thiện với người sử dụng.
Nhắc lại câu chuyện tuyến đường ray răng cưa, người Thuỵ Sĩ và người
Việt Nam từng có chung niềm tự hào khi sở hữu tuyến đường ray răng cưa nổi tiếng ở những năm cuối thế kỷ 19 (Furka - Thuỵ Sĩ) và đầu thế kỷ 20 (Krong Pha - Việt Nam), nhưng niềm tự hào chung ấy nay chỉ còn lại ở đất nước Thuỵ Sĩ. Bởi sau khi tuyến đường ray răng cưa duy nhất ở Việt Nam nối từ Phan Rang lên Đà Lạt ngừng hoạt động, người Thuỵ Sĩ đã tìm sang Việt Nam và mua bốn trong số những đầu máy ngày xưa của tuyến đường sắt răng cưa Đà Lạt trong một chiến dịch sưu tầm (năm 1990) được đặt tên hẳn hoi: “Back to Switzerland” (Trở về Thuỵ Sĩ).
Chiếc đầu tàu hơi nước đang hoạt động trên núi Furka chính là một trong những đầu tàu sưu tầm từ Việt Nam, và trong số bốn đầu tàu đem về Thuỵ Sĩ, có một đầu tàu hiện nằm ở bảo tàng Giao thông Lucerne và hiện đang được trùng tu, phục chế để tiếp tục lăn bánh. Bộ sưu tập đầu tàu được trưng bày trong một không gian rộng thênh thang, ánh sáng trời được tận dụng tối đa từ bên ngoài, tạo nên một hiệu ứng ánh sáng trung thực để người xem thoả chí khám phá bộ sưu tập độc đáo này.

Các khối kiến trúc đơn giản của Verkehrshaus der Schweiz nhìn từ bên ngoài

Kết nối không gian
Bảo tàng Giao thông Thuỵ Sĩ được thành lập từ năm 1959 bởi liên đoàn Đường sắt, Hàng không, Bưu điện, Viễn thông, và các công ty vận tải tư nhân với số lượng cá nhân đóng góp cho bảo tàng tính đến nay đã lên đến 32.400 người. Bảo tàng đón trung bình 735.000 lượt khách tham quan hàng năm, là bảo tàng được tham quan nhiều nhất ở Thuỵ Sĩ. Dựa trên nền kiến trúc cũ, những nét kiến trúc hiện đại thấy được hôm nay của bảo tàng Giao thông đã trải qua nhiều lần nâng cấp cho phù hợp với không gian trưng bày hiện vật.
Các bộ sưu tập được phân chia thành từng khu vực trưng bày tập trung theo chuyên đề, rời khỏi toà nhà trưng bày đầu máy xe lửa, bộ sưu tập kế tiếp là chuyên đề về đường bộ, bao gồm những phương tiện vận chuyển cổ xưa nhất của ngành giao thông cho đến những chiếc xe đời mới hiện đại. Bộ sưu tập này có một giàn cẩu nâng độc đáo để người xem chỉ cần ngồi ở vị trí nhất định, giàn cẩu nâng sẽ vận chuyển các phương tiện giao thông sắp đặt trên các hàng kệ về vị trí để người xem quan sát ở khoảng cách gần nhất.
Với sự sắp đặt, bố cục chặt chẽ, người xem đến với bảo tàng Giao thông không chỉ để quan sát tất cả những gì liên quan đến lĩnh vực giao thông, phương tiện vận tải, mà còn có thể trải nghiệm những bài học về giao thông, chẳng hạn như thử cảm giác ngồi trong vôlăng tay lái để tái hiện lại các cú va chạm trong tai nạn giao thông, đến việc tìm hiểu các thiết bị chế tạo động cơ, các cổng giao tiếp điều phối mạng lưới giao thông. Mỗi không gian được trình bày một cách khoa học, chuẩn mực, đem đến những khám phá đầy thú vị cho người tham quan.
Ngành vận tải đường thuỷ cũng là một không gian độc đáo, nơi trưng bày các loại tàu thuyền từ chiếc thuyền độc mộc ngàn năm đến cỗ máy của tàu vận tải biển khổng lồ, cả chiếc tàu ngầm cỡ lớn cũng được trưng bày tại đây. Điểm nổi bật của bảo tàng là không gian trưng bày về ngành “hàng không và du lịch không gian” được chính thức mở cửa từ tháng 3.2010 không gian này trưng bày bộ sưu tập máy bay đủ loại như Airbus A340, trực thăng Agusta A109 K2, có cả chiếc máy bay đầu tiên của ngành hàng không Thuỵ Sĩ Dufaux 4 do anh em Henri và Armand Dufaux thiết kế năm 1906, nặng 17kg, ngày 27.8.1910 đã bay trong lộ trình 64km với thời gian 56 phút 5 giây.
Với kiến trúc giản dị, nêu bật tính năng của một bảo tàng kỹ thuật, người xem mất khoảng một ngày để có thể khám phá và trải nghiệm các câu chuyện về lịch sử ngành giao thông từ đường sắt, đường bộ, đường thuỷ và đường hàng không. Bảo tàng Giao thông Thuỵ Sĩ như một kết nối hoàn hảo giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, bao hàm yếu tố giải trí, giáo dục và nghiên cứu dành cho mọi đối tượng có đam mê tìm hiểu và khám phá sự phát triển và lớn mạnh của ngành giao thông thế giới.