Một khuôn viên lớn được chăm chút chu đáo, nằm giữa khu nhà xưởng và khu trưng bày sản phẩm
Lần này cả nhà ba thế hệ lên Đà Lạt nghỉ lễ, quyết không săn mây, cũng chẳng tìm chốn “bồng lai tiên cảnh” hay theo trào lưu “kiếm hiệp huynh muội”, sống ảo gì gì hết. Có anh bạn kiến trúc sư vốn là thổ địa Đà Lạt hỏi gia đình muốn đi chỗ nào “sống thật” không? Hay quá, Đà Lạt vẫn sở hữu những điểm đến cũ và mới vừa thật vừa chất. Như chỗ anh bạn giới thiệu với cách dẫn dắt khác thường, ai đời đi nghỉ dưỡng cùng ông bà già và con nít nhỏ mà lại quyết định ghé… nhà máy làm rượu!
Một chút men say, bởi công trình trông như một cú xoay để trượt ngôi nhà khỏi hồ nước elip đồng dạng, rồi lại xoay lần nữa để cuộn gọn lại lên phần mái. Quả là Vợ cười chưa uống đã say. Ngọt ngào thì nổi đắng cay thì chìm… tưởng như câu thơ Nguyễn Duy trong bài “Mời vợ uống rượu” được nhà thiết kế vận dụng vào. Say, tỉnh, chìm, nổi… rồi soi, rọi, quán, chiếu… có phải các giác quan chúng ta hay liên tưởng nhiều quá không? Thị giác xoay tròn, rồi thính giác nghe rì rào tí tách, khướu giác ngửi mùi men núi rừng và mùi nho, mùi rượu vang, vị giác thì khỏi nói rồi. Còn cả xúc giá nữa chứ: Chạm vào bê tông khô lạnh, gỗ sồi ấm nồng, ly thủy tinh mong manh, sương khói thủ thỉ…
Hỏi anh bạn dân kiến trúc: Sao nơi giới thiệu sản phẩm rượu vang mà làm cái nhà không vang vọng hoành tráng, thuần bê tông trần và kính, nhìn đâu cũng thấy hoa cỏ thế này. Anh bạn cười: Thế không lẽ nhà máy làm nội y thì phải tả cho ra hình… cái quần, còn nhà máy phân bón thì miêu tả… cái gì?
Ừ nhỉ, đúng là mình chưa uống mà say. Cứ thích áp đặt với liên tưởng rồi lại đòi biểu tượng phóng to thu nhỏ, có mới nới cũ… ha ha ha.
Cú xoay nhẹ đủ để công trình in bóng trên hồ nước đồng dạng elip, tạo nên cái nhìn đầu tiên mát mẻ, dễ chịu
Sân thượng cho tầm nhìn toàn cảnh ra không gian đồi núi chung quanh
Ít ra thì tính chất hình học của khối nhà đã làm thật tốt việc phải “chìm” để giúp nổi lên nội dung sản phẩm, triết lý sản xuất và câu chuyện thương hiệu. Ngay cả khu vệ sinh cũng không xây tường ốp gạch men sạch gọn như thường tình, mà nữa kín nửa hở hướng ra hồ nước, thấp thoáng ngàn thông qua lớp kính mờ. Toàn bộ công trình không thấy cái cột nào, có lẽ nhà thiết kế đã khéo dấu vào các mảng tường chịu lực, trục thang và lõi kỹ thuật. Phần hầm chứa rượu thì quay về dạng gạch trần xây cuốn vòm, đúng nguyên bản kiểu hầm rượu châu Âu truyền thống. Nhưng cũng giản lược đi rất nhiều để không cổ kim lẫn lộn, và do vậy thấy rất gần gũi, tự nhiên, thô mộc.
Anh bạn dân kiến trúc ngó nghiêng rồi thì thầm: Mình sang cái Guggenhiem Museum bên Bilbao(*) rồi, sau mấy cái khối cong cong gợi cảm ấy thực ra toàn là xương xẩu chống đỡ tùm lum, Tây làm cũng chạy theo hình thức, “đồ giả” cũng nhiều lắm. Cái này gọn nè, cấu trúc đúng công năng!
Khu vực ủ rượu và trưng bày dưới hầm xây bằng gạch mộc kiểu hầm châu Âu
Không gian thưởng thức nằm trọn vẹn trên tầng 2 với bố cục cánh cung hai bên
Chợt mỉm cười với ý nghĩ, mấy ông kiến trúc nhìn dưới con mắt nghề nghiệp, chứ khách tham quan thì đơn giản là thấy thanh thản, tĩnh tại, thấy làm showroom rượu vang mà không quá nặng chuyện khoe hàng, đúng hơn là khoe khéo, khoe vừa. Khách tha thẩn lên tầng trên phóng tầm mắt bao quát toàn thể khu nhà máy chung quanh, rồi cùng đoàn ngồi ở phòng thử rượu nơi tầng 2 nghe hướng dẫn cách chọn ly, rót rượu, cách “chạm” vào chất vang từ cái nhìn, xúc giác, khướu giác… cho đến cuối cùng là vị giác, trở về cái nhìn sâu thẳm vào đáy ly, như soi mình trong đó. Chợt thấy ngộ ngộ với chính mình. Năm mươi tuổi chưa chắc biết thưởng thức rượu vang đúng cách, mà thực ra không phải là quy định xã giao đâu. Thưởng rượu khi đủ tâm thế quan trọng hơn là kỹ năng kiểu cách. Đời người đếm ra có mấy lần sống chậm không phải gò bó, khi bước chân cứ nhấp nhổm quen bon chen phố phường.
Mai tôi đã rời xa núi đồi
Sẽ mang theo hương đêm ngày cũ
Lời tôi hát đồi núi chập chùng
Có đôi khi nhớ thiên đường xưa(**)
Cầu thang lên các tầng và hành lang bao quanh, những góc nhìn cho thấy không gian “ giấu cột” khéo léo, thoáng đãng
Không nhiều công trình công nghiệp có chăm chút về cảnh quan như thế này, tạo nên những góc “check in” thi vị giữa cỏ hoa lãng mạn
Dù là hành lang bao quanh, khu nghỉ chân hay góc giới thiệu sản phẩm, thì mọi góc nhìn của công trình đều hướng ra cảnh quan đồi núi bên ngoài
Vang đâu đó trong hầm rượu vang mấy câu vọng ánh chiều tà, nơi bê tông gỗ đá soi mình xuống mặt nước bên rặng thông xanh… Nhớ loáng thoáng ai đó từng nói mà quên tác giả, rằng làm kiến trúc không thuần túy tạo hình, mà là chuyển ý. Chuyển từ ý đồ đầu tư qua ý tưởng thiết kế đã đành, mà còn phải gợi mở ý tứ cho người sử dụng, người thưởng ngoạn trải nghiệm theo cách riêng mỗi người. Khi lan tỏa được những chuyển ý phong phú, kiến trúc sẽ không đọng lại trong những hình khối đơn thuần, công năng đơn điệu. Như những gì một gia đình ba thê hệ vừa trải nghiệm nơi hầm rượu vang này, với ly vang trong tay, với chút xoay hình khối, không ít thi vị ùa về sóng sánh hơn, điệu đà hơn…
(*) Bảo tàng Guggenheim Bilbao là một bảo tàng nghệ thuật đương đại được thiết kế bởi kiến trúc sư người Mỹ gốc Canada Frank Gehry, nằm ở Bilbao, xứ Basque, Tây Ban Nha, thuộc Quỹ Solomon R. Guggenheim của Hoa Kỳ. Là một trong những tác phẩm được ngưỡng mộ nhất của kiến trúc đương đại, được thường xuyên bầu chọn là một trong những công trình quan trọng nhất từ năm 1980 đến năm 2010 trong World Architecture Survey.
(**) Lời bài hát “Phố bên đồi”, nhạc sỹ Bảo Chấn
Vị trí, tổng thể trên cao của khu nhà máy, với khu trưng bày hình oval nằm trên hồ nước
Lâu đài Vang Đà Lạt (Chateau Dalat, Hầm Vang Đà Lạt) thuộc công ty Ladofoods ở thôn Phát Chi, xã Trạm Hành, Đà Lạt, nằm trên một triền đồi phía trong khuôn viên 5ha của nhà máy rượu vang, cách trung tâm thành phố 25km, gần đồi chè Cầu Đất. Dựa trên cảnh quan đồi núi và các yếu tố địa hình vốn có, nhóm kiến trúc sư châu Âu (KTS Martin Bukolsky là người thiết kế chính) xác lập tiêu chuẩn giữ nhiệt độ và độ ẩm để ủ rượu quanh năm mà không cần hệ thống điều hòa. Việc mô phỏng theo hình dáng hữu cơ của những chiếc lá, nút chai, cấu trúc vòm âm lòng đất… giúp công trình tiết kiệm năng lượng, giảm việc chiếu sáng và làm mát nhân tạo, sử dụng chất liệu thân thiện với môi trường...
Lâu đài Vang Đà Lạt có 4 tầng, trong đó tầng hầm ủ vang nằm sâu dưới lòng đất, lưu trữ hàng trăm thùng gỗ sồi và hàng chục ngàn chai vang cao cấp. Tầng 1 là phòng trưng bày để du khách ngắm nhìn những kiệt tác rượu vang Việt đã ghi dấu trên bản đồ vang thế giới. Tầng 2 là phòng thưởng thức rượu vang, nơi du khách có thể trải nghiệm những xúc cảm tinh tế từ những chai rượu vang đặc sắc nhất. Tầng thượng là nơi thưởng ngoạn toàn cảnh không gian nhà máy vang từ trên cao.
THEO KT&ĐS SỐ 244