Jean Nouvel: “Phù thủy” và sự thể nghiệm không ngừng với kiến trúc ánh sáng

Lượt xem: 4641
30/10/2018 0:00 - Thế giới kiến trúc
Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - Tổng hợp Phương Nguyên

Kiến trúc sư Jean Nouvel là người Pháp thứ 2 vinh dự được nhận giải thưởng Prizker danh giá. Ông được mệnh danh là “phù thủy ánh sáng” với lối sáng tạo tài tình, sử dụng ánh nắng tự nhiên như một loại vật liệu làm nên linh hồn sự sống cho những tòa nhà.

 

 
Jean Nouvel sinh năm 1945, cha mẹ đều là nhà giáo. Ngay từ nhỏ, ông đã nhận được sự hướng dẫn, “phác họa” nghề nghiệp từ chính cha mẹ mình. Sự nghiêm khắc trong phương pháp giáo dục của đấng sinh thành đã tạo “cú hích” thúc đẩy cho những tiềm năng trong con người Nouvel bung nở hết mức. Nhưng cũng có lẽ vì trải nghiệm mang phần bị áp đặt đó mà ông quyết định không nhận công việc giảng dạy sau này, bởi với bản thân Nouvel điều đó thật quá khó khăn.
Jean Nouvel từng theo học tại École des Beaux-Arts Paris (trường Mỹ Thuật Paris) với mơ ước ấp ủ trở thành một họa sĩ. Tuy nhiên, cha mẹ ông lại tỏ ra phật ý với quyết định này, bởi họa sĩ là một nghề nghiệp quá mông lung, sẽ gặp nhiều bấp bênh trong tương lai. Để yên lòng cha mẹ, Jean Nouvel đăng ký khóa học kiến trúc sư xem như một sự lựa chọn thực tiễn tạm thời. Và không ngờ, quyết định đó trở thành cơ duyên cho cuộc đời sáng tạo rực rỡ của ông sau này. Khi nghĩ lại về những tháng ngày trăn trở đó, Jean Nouvel mỉm cười mãn nguyện “hóa ra đó lại là một sai lầm tốt đẹp”.
Trong quá trình đi học, Jean Nouvel giữ chức trợ lý cho các kiến trúc sư Claude Parent và Paul Virillio. Ông còn là thành viên sáng lập ra phong trào Mars 1976 và tổ chức Syndicat de l’Architecture. Kiến trúc sư người Pháp này từng đạt được nhiều giải thưởng danh giá trong suốt sự nghiệp lẫy lừng của mình, bao gồm giải Aga-Khan cho kiến trúc, giải Wolf cho nghệ thuật năm 2005 và giải Pritzker năm 2008. 
Jean Nouvel được ví như “phù thủy ánh sáng” bởi tài năng sử dụng ánh mặt trời như một yếu tố tạo ấn tượng trong kiến trúc. Qua hơn 200 công trình tầm cỡ, ông đã đưa tên tuổi mình vượt xa khỏi lãnh thổ nước Pháp và được công nhận trên toàn thế giới. Cách tư duy của ông vô cùng đặc biệt và nguyên bản. Với biệt tài biến đổi, cô đọng cảnh quan thành hình thái kiến trúc, ông thực sự tạo được sự hòa nhịp nối kết giữa công trình nhân tạo và môi trường tự nhiên. Chính vì thế, nên quá trình thiết kế của Jean Nouvel không hề bị “đóng khung” vào lối mòn. Tuỳ thuộc vào đặc điểm của môi trường xung quanh mà ông sẽ trích xuất được những điểm nổi trội để gán ghép vào tòa nhà của mình, trăm quang cảnh sẽ tạo ra trăm công trình khác nhau. Nói vậy không có nghĩa là Nouvel thất bại trong việc tạo dựng dấu ấn đặc thù, bởi người ta vẫn có thể dễ dàng nhận ra tác phẩm của ông qua sự chơi đùa đầy tính nghệ thuật cùng ánh sáng. Những mặt nhà lấp lóa như kim cương, những facade tinh xảo tuyệt mỹ với viền “ren” kim loại xếp chồng, hay những ô cửa cắt khoét táo bạo nhằm tạo ra những cơn mưa ánh sáng: tất cả đều là dấu ấn của Jean Nouvel. 
Hãy cùng KT&ĐS điểm qua những công trình ấn tượng nhất trong sự nghiệp của vị “phù thuỷ ánh sáng”.
 
 
  
 
Le Bâtiment de la Fondation Cartier mang khối hình trong suốt được xây dựng từ kính và thép. Jean Nouvel đã phát triển ý tưởng này với mục đích tạo sự thông suốt từ trong ra ngoài, cho phép người tham quan có thể ngắm nhìn, hòa mình vào thiên nhiên dù đang ở trong nhà. Một khối nhà kính được dựng nên giữa tươi xanh bao la, nơi mà khoảng cách trong và ngoài dường như bị xóa mờ. Từng chi tiết khung, dầm được Nouvel xử lý cẩn thận sao cho gợi được sự thanh thoát, duyên dáng, chứ không hề nặng nề bí bách như đang bị nhốt trong một chiếc lồng thép. Ảnh: Luc Boegly
  
 
 
 
Tháp Torre Glòries là một tòa nhà chọc trời mang khối hình khuôn dài ấn tượng ở Barcelona, Tây Ban Nha. Công trình được hoàn thành vào năm 2005 và được đích thân đức vua Juan Carlos chủ trì lễ khánh thành. Torre Glòries có hình dáng như một mạch nước ngầm phun lên không trung, vút cao. Cũng như những công trình ghi đậm dấu ấn khác của Jean Nouvel, tòa nhà này được phủ ngoài toàn bộ bằng kính đem đến hiệu ứng phản chiếu lấp lánh hết sức sinh động
 
 
 
  
 
Tòa nhà Viện Nghiên cứu thế giới Ả Rập (IMA) ở Paris,  đây chính là công trình đã đưa tên tuổi Jean Nouvel bay xa khắp thế giới và khiến cho ông được mệnh danh là phù thủy ánh sáng. Công trình này có mặt tiền vô cùng đặc biệt với những ô cửa lấy sáng tinh xảo, có thể đóng mở theo giờ, mang hình dạng của màn che sao gỗ Moucharabieh truyền thống của người Ả Rập. Toàn bộ mặt tiền phía nam được ghép lại bằng 240 ô Moucharabieh tạo nên mảng hoa văn khổng lồ bên ngoài. Bên trong tòa nhà, ánh sáng len lỏi, đan xen tạo thành những vũ điệu đầy màu sắc của nắng, kỳ bí và quyến rũ như trong những câu chuyện cổ Ả Rập. IMA là một sáng tạo hòa hợp tuyệt vời hai yếu tố công nghệ hiện đại và lịch sử truyền thống. Ảnh: Georges Fessy
 
 
  
 
 
Bảo tàng Lourve Abu Dhabi mang hình dạng của một chiếc dù nổi trên mặt nước với phần vòm mái cực kỳ ấn tượng. Mái có họa tiết chồng chéo cùng những ô hở mắt cáo, khi mặt trời đi qua bên trong bảo tàng sẽ nhận được “cơn mưa ánh sáng” đầy ấn tượng. Phần cấu tạo bên trong cũng rất đặc sắc khi Nouvel cho ứng dụng kỹ thuật điều hòa không khí thụ động của người Ả Rập. Những bể nước lớn được bơm đầy xung quanh không chỉ giúp nhiệt độ bên trong được duy trì ở mức mát mẻ mà còn tạo hiệu ứng nổi bồng bềnh cho cả tòa nhà. Ảnh: Roland Helbe
 
 
 
 
 
 
Toà nhà 100 11th Avenue ở thành phố New York cũng là một trong những công trình đặc sắc khác của Jean Nouvel. Công trình này được biết đến với sự biến chuyển sắc màu theo thời gian trong ngày của nó nhờ mặt ô kính chia nhỏ dày đặc. Ban ngày tòa nhà vàng óng ả màu nắng, chiều tà thì chuyển sang đỏ ối ấn tượng và khi đêm dần buông thì xanh tối mát lành. Bề mặt của nó phản chiếu khung cảnh lộng lẫy của New York ngày - đêm và đặc biệt là sông Hudson lúc chiều tà.

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 143