Vào khoảng thập niên 50 của thế kỷ 20, hầu hết các quán cà phê ở Sài Gòn đều pha bằng vợt. Đây là kiểu pha đặc trưng ở các tiệm nước của người Hoa. Ngày nay, người ta pha cà phê bằng phin, bằng máy nên cà phê pha bằng vợt trở thành hàng hiếm. Trước năm 2018, tại Sài Gòn có ba quán cà phê vợt nổi tiếng. Một là quán cà phê ở hẻm 330 Phan Đình Phùng (quận Phú Nhuận). Hai là quán cà phê Cheo Leo ở hẻm 109 Nguyễn Thiện Thuật (quận 3). Và, ba là quán cà phê sau lưng chợ Thiếc (quận 11). Các quán này, không chỉ là điểm đến quen thuộc của những người lớn tuổi mà còn tạo sức hút với những người trẻ tuổi với xu hướng tìm kiếm những nét đặc trưng của Sài Gòn xưa còn sót lại. Đồng thời, các quán này cũng thu hút khá nhiều du khách nước ngoài.
Ngoài ba quán kể trên, còn có một số quán cà phê vợt khác dạng quán cóc nằm trong các con hẻm nhỏ rải rác ở một số quận như 11, 5, 6, 10…
Tuy nhiên, vào giữa tháng 5 năm 2017 quán cà phê vợt của ông Lưu Nhân Thanh ở chợ Thiếc đã dẹp do phải bán nhà dọn đi nơi khác. So với hai quán ở Phú Nhuận và quận 3 thì quán cà phê vợt của ông Thanh có không gian gợi nhớ một tiệm nước đặc trưng của người Hoa hơn cả. Vì vậy, khi quán nghỉ bán đã gây không ít tiếc nuối. Hoặc giả, ông Thanh không phải dọn nhà thì khi ông mất đi quán vẫn phải dẹp vì không có người tiếp nối.
Ông Thanh phân trần: “Già cả rồi, bán cà phê chỉ đủ sống qua ngày. Tụi nhỏ chê cực, kiếm tiền ít nên không đứa nào theo”.
Còn quán cà phê vợt ở hẻm 330 Phan Đình Phùng lúc nào cũng tấp nập khách suốt ngày đêm. Khách lớn tuổi ngồi nhâm nhi cà phê nói chuyện vãng, còn người trẻ ngồi như để trải nghiệm điều mới mẻ trong cái xưa cũ. Có lẽ, do quán khá đông khách nên phục vụ ly nhựa dùng một lần, khiến vị cà phê mất đi cảm xúc so với uống trong cái ly thủy tinh. Và, có lẽ do quá nổi tiếng trong thời buổi cạnh tranh, nên trên tường của quán có dán một tấm giấy ghi “Không chi nhánh”.
Bà Tuyết - chủ quán vẫn luôn phục vụ khách với một phong cách Sài Gòn: vui vẻ và thiệt tình. Thấy khách ho, bà khuyên khách không nên uống nước đá, cũng không nên uống cà phê và còn hướng dẫn cách chế biến đồ uống cho mau khỏe. Hiện quán vẫn pha cà phê bằng vợt thoăn thoắt, vẫn phong cách phục vụ vui vẻ, thiệt tình nhưng do con trai bà Tuyết phụ trách.
Với nhiều người, cà phê vợt là một biểu tượng văn hóa đời sống, một nơi còn lưu lại nét đặc trưng của Sài Gòn xưa. Nhưng để biểu tượng này được tồn tại theo năm tháng thì không chỉ là cha truyền con nối mà phải là kế sinh nhai giúp người bán đủ trang trải cuộc sống. Đồng thời, người bán phải giữ được hương vị, chất lượng cà phê và không gian cảm xúc. Vì những gì thuộc về cảm xúc sẽ trở thành hồi ức đẹp khiến khách quay trở lại.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 153