Nguyễn Ngọc Tư đã dọn về căn nhà này được gần sáu năm, từ khi “ôm gói theo chồng”
Đọc Nguyễn Ngọc Tư, hầu như ở đâu cũng gặp bóng dáng của một dòng sông. Nỗi niềm gì mà sống ngay trên sông, Nguyễn Ngọc Tư đã viết những truyện “Dòng nhớ”, “Nhớ sông”, “Nước chảy mây trôi”...
Một tiếng đồng hồ ghé chơi nhà Nguyễn Ngọc Tư
“Không được - Nguyễn Ngọc Tư nói giọng mộc mạc nhưng dứt khoát để từ chối lời đề nghị chụp hình chị trong căn nhà của mình - ở đâu, anh hẹn chỗ nào Tư sẽ đến nhưng ở nhà là không được”.
Tôi không nhớ rõ cảm giác lúc ấy. Đêm. Tôi đang trên đường xuống Cà Mau. Sóng điện thoại thì chập chờn.
Sáng hôm sau, cuối cùng chúng tôi cũng hẹn được Nguyễn Ngọc Tư tại một quán cà phê vườn ven quốc lộ 63. Chủ quán là một ông già gần 70, mặc quần xà lỏn, tai nghễnh ngãng, hỏi đi hỏi lại là Tư uống chanh muối hay cà phê. Tư cho biết cô vừa cho cậu con trai ăn sáng và kịp đến lớp xong.
Sau vài lời giới thiệu, câu chuyện của chúng tôi đứt đoạn, ngập ngừng. Chuyện về cuốn “Cánh đồng bất tận” của Tư đang gây xôn xao dư luận. Tư nói giản dị: “Cả đêm hôm qua em mất ngủ vì lời đề nghị chụp hình của anh. Em chưa bao giờ làm mẫu. Với lại, nhà cửa em rất bừa bộn, em ít mời ai đến nhà”.
“Chúng tôi chạy xe suốt đêm xuống Cà Mau chỉ để gặp Tư. Kiến trúc và Đời sống có mục ghé chơi, kỳ này bạn đọc muốn ghé chơi nhà Tư”, tôi vừa nói vừa khoe với Tư bức ảnh đứa con gái 6 tuổi của mình. Tư cầm tấm ảnh xem, ngẫm nghĩ một lúc rồi nói: “Bây giờ anh nói mọi người ngồi đợi ở đây. Tư sẽ đưa anh bằng xe máy về nhà để chụp hình. Chỉ một tiếng thôi nha”.
Trước mặt nhà Tư là một khu chợ. Một nửa diện tích nhà Tư nằm trên một dòng sông. Cửa sau ngôi nhà trông xuống dòng sông luôn ầm ì tiếng ghe máy. Tầng trệt được chia thành 3 không gian. Khỏang 10 m2 của căn phòng ngoài được sử dụng làm cửa hiệu. Sàn lầu 1 làm bằng gỗ, mái lợp tôn. Bếp, bàn ăn, bàn viết với dàn máy tính, tủ đựng đồ, bàn học của cậu con trai, bàn máy gia công cho thợ phụ được tập trung tại gian giữa diện tích khoảng 25 m2.
Tôi bấm máy. Tư nói chuyện rất tự nhiên, vui vẻ, sôi nổi, quên hẳn sự dè dặt ban đầu. Một tiếng đồng hồ ở nhà Nguyễn Ngọc Tư trôi qua thật nhanh.
Những bức ảnh như tự nó thành hình. Bạn có thấy cô Tư như đang đợi bạn ghé chơi nhà mình không?
Dương Minh Long
Hình 1 Đồ dùng gia đình để chung với dụng cụ làm nghề.
Hình 2 Cuốn lịch có ảnh cậu con trai dễ thương là vật trang trí hiếm hoi ở ngôi nhà này
Hình 3 Mặt trước ngôi nhà trông ra đường Lý Văn Lâm, “đường” mưu sinh của nhà văn.
Hình 4 Cầu thang xoắn là giải pháp thích hợp để lấy diện tích tầng trệt làm khu kinh doanh.
Hình 5 Công việc thường ngày của nữ nhà văn.
Hình 6 Một góc bề bộn của những sinh họat gia đình.
Bên kia con đường là ngôi chợ nhỏ, chợ phường Một.
Cả dãy phố dài hơn ba cây số dọc con đường bờ sông này nhà nào cũng vậy: một nửa nằm trên đất, nửa còn lại nằm trên cọc chồm ra mặt sông. Cho nên, bạn có thể đến với căn nhà tềnh toàng, số 43 đường Lý Văn Lâm của thành phố Cà Mau này bằng đường xuồng, từ cửa sau.
Hình 7 “Tôi thấy văn chương của mình (và cả bản thân mình) sao giống trái sầu riêng quá trời... khi bắt đầu kết trái, sầu riêng đâu định trước sẽ tặng riêng ai nên chẳng bẻ mình bẻ mẩy để lấy lòng người”, có lần Nguyễn Ngọc Tư đã viết như vậy.
Chiều chiều ra đứng cửa sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Từ câu hát đưa em này, có lần Nguyễn Ngọc tư đã viết một tản văn thấm thía về cái cửa sau đầy nỗi niềm của những người phụ nữ miền sông nước Cà Mau. Chị đã thành chủ nhân của căn nhà này được gần sáu năm, từ ngày “ôm gói theo chồng”, nói theo cách mấy bà nhà quê ở đây, những nhân vật mà Nguyễn Ngọc Tư đã làm cho bạn đọc cả nước được quen biết. Chồng chị, người bạn thiếu thời, rồi là người yêu, và bây giờ là chỗ dựa tin cậy nhất trước những sóng gió của “trường văn, trận bút” (chữ của nhà văn Trang Thế Hy), là chủ và cũng là thợ thủ công chính của hiệu kim hoàn mà ngươi vùng này gọi là tiệm thợ bạc. Thực ra, từ cửa sau nhà này “trông về” ngôi nhà tuổi thơ của Nguyễn Ngọc Tư cũng chẳng xa xắc gì, chỉ cần xô xuồng sang sông, bơi theo con kinh Rạch Rập về hướng Nhà Phấn chỉ vài cây số, là tới. Song, có sống ở đất này thì mới biết được thế nào là sự cách trở sông nước. Sự cách trở đã từng được nhiều người ngậm ngùi qua câu ca dao:
Hình 8 Góc làm việc của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư.
Má ơi đừng gả con xa
Chim kêu, vượn hú biết nhà má đâu.
Cái thời “chim kêu, vượn hú” ấy cách nay chỉ mới hơn ba trăm năm chứ mấy. Cái thời ấy, sông, rạch, lung, xẻo là điểm tựa đầu tiên để hình thành nên thôn xóm. Dấu vết ấy còn hiện diện cho đến ngày nay khi hầu hết nhà cửa trong vùng vẫn lấy sông rạch làm mặt tiền để hướng ra.
Con sông chảy qua dưới nhà chị Tư cũng là trục chính để hình thành nên xóm Cà Mau xa xưa, từ đó mà có đô thị Cà Mau ngày nay. Bắt đầu từ cửa sau nhà này lần theo sông, nếu đi hướng trái, ta sẽ gặp con sông Gành Hào, từ đó đổ thẳng ra biển Đông. Nếu rẽ phải, sẽ nối vào sông Ông Đốc ở vàm Tắc Thủ, xuôi ra biển Tây. Từ đây, lần theo vịnh biển Tây Nam đi mãi đến điểm mốc cuối cùng của biên cương nước Việt trên đất liền là Mũi Nai của Hà Tiên, đất kinh kỳ của một tiểu quốc xa xưa.
Lịch sử của mảnh đất này, năm Tân Hợi 1671, chàng trai 17 tuổi tên Mạc Cửu, người phủ Lôi Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, xuất thân trong gia đình di thần nhà Minh, bất phục nhà Thanh, đã dong buồm về phương Nam tìm đất mới. Khi vào đất Chân Lạp, được sự tin cậy của Quốc Vương Chân Lạp cho giữ chức Ốc Nha, sau khi lập được nhiều công trạng, được ban thưởng cho đất, Mạc Cửu đã chọn Hà Tiên làm nơi dựng nghiệp. Đó là năm 1700. Để lập nên tiểu quốc Căn Khẩu, Mạc Cửu đã chiêu tập lưu dân nhiều sắc tộc từ Việt, Hoa, Chăm, Chân Lạp… lập thành bảy xã, là cả vùng nam sông Hậu ngày nay, lấy Hà Tiên làm thủ phủ. Năm 1708, Mạc Cửu thân đến Phú Xuân, xin được sáp nhập Căn Khẩu vào nước Việt, chúa Nguyễn Phúc chu thuận cho, đặt tên trấn ấy là Hà Tiên, trao Mạc Cửu làm Tổng binh quan, được đúc tiền riêng...
Xin bạn đọc đừng trách tôi đã nói lạc đề khá xa, bởi vì, người sinh ra Nguyễn Ngọc Tư là đời thứ 9 của dòng họ Mạc này.
Hình 9 Và góc làm việc của người chồng làm thợ bạc.
Cho nên, xem ra chuyện “chim kêu vượn hú” ở cửa sau của nhà Nguyễn Ngọc Tư chưa nhằm nhò gì so với má chị.
Cho nên, biểu chị không yêu mảnh đất này, con sông này, ngôi nhà này sao được.
Theo KT&ĐS Số 02