Prodis 1933: Mái nhà của sự đồng cảm hồi sinh từ tàn tích hoang phế

Lượt xem: 69
22/9/2026 0:00 - Nhà ở
Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - Thực hiện Uyển Nhi Ảnh Adrià Goula, internet

Prodis - tổ chức hỗ trợ người khuyết tật tại Terrassa đã lên kế hoạch cải tạo một phần Vapor Cortès thành trụ sở mới. Bên cạnh những công năng cần có, trụ sở này còn hướng tới sự hòa hợp và thấu hiểu. Thay vì giam hãm nhóm yếu thế trong một tổ chức khép kín, Prodis muốn tạo ra cầu nối tinh thần giữa người khuyết tật với cộng đồng. Ở đây, kiến trúc trở thành một công cụ tác động lên xã hội.

 
Trụ sở mới của Prodis tại Terrassa (Barcelona)
 
Xóa nhòa ranh giới trên con phố nhỏ
Công trình cũ phục vụ cho mục đích sản xuất với hai dãy nhà song song, ở giữa là một con phố dài. Mục tiêu của dự án là tạo nên một khu phức hợp phục vụ cho các hoạt động xã hội, lớp học và hội thảo. 
Lối đi dài ở giữa được giữ lại nhưng phần tầng trên và mái được phá bỏ. Những khoảng trống mới mở đường cho nắng, mưa, gió và cây cỏ len vào, thổi vào luồng sinh khí dạt dào. Khu phức hợp đồ sộ được giải phóng khỏi sự biệt lập. Hệ bậc thang ở cuối phố không chỉ để phục vụ mục đích di chuyển, mà còn là chốn nghỉ chân và chuyện trò. Khu vực này giúp kết nối hai phần độ cao chênh lệch sẵn có một cách tự nhiên.
Trông từ xa, công trình như thể một dãy phố tiếp nối với thành phố ngoài kia. Lằn phân cách gần như bị xóa mờ. Nơi đây sẽ là không gian giao lưu giữa nhóm yếu thế với cư dân địa phương, đặc biệt khi tổ chức hoạt động cộng đồng.
 
 
 
Sự tiếp nối liền mạch, xóa nhòa khoảng cách với thành phố ngoài kia
 
Chốn nghỉ chân nơi bậc thang cuối phố - “chiếu nghỉ” đóng vai trò kết nối
 
Cuộc hội thoại giữa cũ và mới
Ngoài nhiệm vụ phân chia lại các phòng chức năng cho hợp lý, H ARQUITECTES - đơn vị phụ trách chính còn phải xử lý hệ kèo gỗ lớn nâng đỡ mái nhà cổ đã hư hại ít nhiều do thấm dột. 
H ARQUITECTES đã gia cố thêm thanh gỗ mới vuông góc phía dưới hệ kèo cũ. Song song đó, các không gian cần sự kín đáo được xây dựng như những khối hộp vững chãi đóng vai trò chịu lực, giúp nâng đỡ các thanh gỗ mới mà không cần xây thêm trụ đỡ thừa. Sự cải tổ này cũng tạo nên nhiều giếng trời, làm phân cấp các khu vực chức năng, tạo ra những góc nhỏ ấm cúng và tưới tắm không gian dưới ánh nắng lung linh.
 
Các hạng mục cũ - mới nâng đỡ nhau
 
 
Không gian đáp ứng được yêu cầu của nhiều đối tượng sử dụng có mức độ khiếm khuyết khác nhau
 
Tôn trọng “tì vết” của thời gian, tạo nên vẻ đẹp từ sự không hoàn hảo
H ARQUITECTES không phục dựng bề mặt công trình mà chọn bóc dỡ lớp trát phủ ngoài, để lộ ra bức tường gạch đỏ mộc bên trong. Toàn bộ kết cấu được phơi bày, kể cả các “vết sẹo” của công trình qua những lần sửa chữa.
Để tối ưu hiệu quả cách nhiệt, nhóm thiết kế đã dùng gạch gốm thô ốp thêm một lớp tường phụ phía trong, tạo thành hệ tường đôi. 
Lớp mái ngói Arabic kiểu truyền thống được lót thêm lớp cách nhiệt bên dưới. Hệ mái lớn này kết hợp cùng các thanh gỗ và lớp màng xốp tạo thành “chiếc mút tiêu âm khổng lồ.” Phương án này làm giảm độ vọng âm trong các không gian sinh hoạt chung rộng lớn, tạo môi trường phù hợp cho các hoạt động giảng dạy và làm việc.
Ở các vị trí không cần lấy sáng, các ô cửa được khéo léo biến đổi thành hệ tường Trombe (tường tích nhiệt mặt trời thụ động) và tường động. Chúng đóng vai trò điều hòa nhiệt độ, đồng thời là lối dẫn khí tươi đã qua xử lý nhiệt vào không gian nội thất.
Nhờ những giải pháp linh hoạt của kiến trúc sư, tòa nhà có khả năng tự vận hành năng lượng một cách tối ưu, hòa nhập trọn vẹn với khí hậu tự nhiên của vùng Catalonia. 
Công xưởng cổ từng là tàn tích bị lãng quên của cuộc cách mạng công nghiệp. Sau cải tổ, dãy nhà đắm mình dưới nắng mai, sắc đỏ càng trở nên rực rỡ tươi sáng, hứa hẹn một tương lai mới. Dự án cải tạo Vapor Cortès đã lọt vào chung kết giải Kiến trúc đương đại châu Âu EU Mies 2026.
 
Xưởng làm việc, lớp học, nhà bếp hoặc phòng ăn được ưu tiên đặt ở khu vực mở rộng lớn và sáng sủa
 
Lối đi giữ lại, phần tầng trên và mái được phá bỏ để lưu thông ánh sáng, gió
 
Tên dự án: Prodis 1933
Địa điểm: Terrassa, Tây Ban Nha
Đơn vị thiết kế: H ARQUITECTES
Diện tích: 3.842m²
Năm: 2024
THEO KT&ĐS SỐ 243
Bài liên quan