Thiết bị điện trong nhà

 

 

Tivi và tủ lạnh - mơ ước một thời
Tivi và tủ lạnh là hai loại thiết bị - vật dụng quen thuộc trong mỗi gia đình. Nhưng đó là chuyện bây giờ. Đã có một thời, vào những năm 70-80-90 của thế kỷ trước, nhất là ở miền bắc, tivi và tủ lạnh là mơ ước, khát khao của bao gia đình, bao người. Hai thứ này, một cái “phụ trách” về tinh thần, một cái “phụ trách” về vật chất, là thứ hàng quý hiếm và có giá trị kinh tế cao; là tài sản lớn. Tivi và tủ lạnh là minh chứng hùng hồn của nhà khá giả, có điều kiện. Cả hai không chỉ là vật dụng mà nó còn đại diện cho gương mặt chủ nhà, được bày trang trọng trong phòng khách như một niềm tự hào, hãnh diện và mặc nhiên nó cũng mang giá trị thẩm mỹ cao để trang trí và tôn vinh không gian nội thất. Để có tivi và tủ lạnh, người ta đã phải nỗ lực rất nhiều, ra sức “kéo cày”, nhịn ăn nhịn tiêu. Có tivi, tủ lạnh rồi, thì đẳng cấp vị thế gia đình bước lên một bậc thang mới.
Vào thời ấy, khi mà những thiết bị điện trong nhà không có gì ngoài mấy cái bóng đèn chiếu sáng, một vài chiếc quạt máy hay có nhà có thêm chiếc radio, bàn là; thì việc sở hữu những thiết bị điện công nghệ cao như tivi và tủ lạnh là một sự kiện đặc biệt. Người ta trầm trồ, xuýt xoa, vuốt ve, nâng niu những thiết bị ấy và dành rất nhiều tình cảm và sự quan tâm cho nó. Tôi vẫn nhớ, ở chính nhà tôi; bố mẹ đã phải vất vả thế nào để mua tivi và tủ lạnh, đã phải họp bàn cả gia đình bốn người xem mua thứ nào trước; và khi có rồi, đã cẩn thận giữ gìn như thế nào.
Vào thời ấy, chiếc tủ lạnh được ưa chuộng và phổ biến nhất là tủ lạnh Saratov của Liên Xô. Nguyên nhân là có nhiều người đi học tập, lao động ở bên đó “đánh” hàng về. Tủ lạnh Saratov có kích thước vừa phải, với dung tích khoảng 140-160 lít, hình dáng khá bắt mắt và trang nhã, lại rất bền. Nhưng ngay hồi ấy nó đã có những nhược điểm, như máy chạy rung và kêu to, có đường thoát nước ra ngoài phải có dụng cụ để hứng. Dẫu vậy thì nó vẫn là đỉnh và là hình ảnh quen thuộc với nhiều người. Chức năng được sử dụng nhiều nhất của chiếc tủ lạnh là “chạy đá” vào mùa hè. Còn nhiều khi, mùa đông người ta rút phích, cho tủ lạnh nghỉ. Nghe nói bây giờ, nhà máy sản xuất tủ lạnh Saratov huyền thoại vẫn còn hoạt động, vẫn sản xuất các thế hệ mới; nhưng ở thị trường Việt Nam thì nó đã hoàn toàn vắng bóng. Saratov chỉ còn là kỷ niệm, ký ức một thời…
Còn chuyện tivi cũng không kém thú vị. Trước năm 1975, tivi ở miền bắc đa phần xuất xứ từ Liên Xô và Đông Âu. Sau khi thống nhất đất nước, có thêm nhiều thương hiệu của Nhật như Sanyo, Hitachi Nec, Sony… theo chân những người lính về bắc. Các loại tivi thời kỳ đầu xuất hiện đa phần đều có màn hình cỡ 14-16 inches (so với bây giờ là rất nhỏ), và đương nhiên là đen trắng. Một loại tivi đã ghi dấu ấn với nhiều người trong thập niên 80 là chiếc Neptune của Ba Lan với màn hình khủng… 21 inches. Sóng truyền hình thời đó truyền theo công nghệ analog, tivi phải có ăng ten vươn cao để thu sóng. Khi xem quay tới quay lui ăng ten mà hình, tiếng vẫn nhiễu. Nhưng được xem tivi là một niềm hạnh phúc vô bờ của tất cả mọi người. Chương trình truyền hình thì nghèo nàn và thời lượng phát sóng lại ít, nhưng nhà nào có tivi là trung tâm thông tin - văn hóa của làng xóm, cứ tới giờ phát sóng là đông nghịt người đến xem. Khi tivi đã có đa dạng, nhiều chủng loại, thì đắng cấp và sành điệu phải là tivi vỏ đỏ. Tivi xịn thời đó có giá cả cây vàng, như một gia tài.

 

 

 

 

Thiết bị điện trong ngôi nhà thời hiện đại
Bây giờ, tivi và tủ lạnh vẫn là những đồ điện gia dụng phổ biến và thiết yếu trong mỗi gia đình; nhưng nó đơn giản chỉ là vật dụng để phục vụ nhu cầu tinh thần và vật chất của con người, không phải là gia tài hay niềm kiêu hãnh nữa. Sở hữu 2 thiết bị này không phải là quá khó khăn nếu so với khả năng kinh tế và mức sống chung trong xã hội. Tóm lại, nó rất bình thường và việc sắm tivi tủ lạnh là chuyện bình thường.
Nhưng nói cụ thể về hai thiết bị này thì là một bước tiến rất dài về công nghệ và các yếu tố khác. Xuất xứ đa dạng về thương hiệu, mẫu mã, kích cỡ; có cả hàng nhập khẩu lẫn hàng sản xuất trong nước, hệ thống bán hàng, phân phối sản phẩm có khắp mọi nơi; giá cả là một biên độ rất rộng phù hợp với mọi túi tiền của người tiêu dùng. Tủ lạnh tất nhiên vẫn làm lạnh, chạy đá nhưng hiện đại hơn rất nhiều với những công nghệ mới như công nghệ iverter tiết kiệm điện năng, cơ chế làm lạnh thông minh, chức năng kháng khuẩn, khử mùi…; và tất nhiên tủ lạnh bây giờ không cần phải hứng chai lọ thoát nước nữa. Tivi đã qua rồi thời công nghệ màn hình CRT “mặt lồi”, “đít to” mà đã  phẳng, mỏng hơn nhiều với công nghệ LCD, Plasma, LED, OLED… Cùng với sự thay đổi công nghệ truyền dẫn của truyền hình, chất lượng âm thanh và hình ảnh tivi bây giờ so với ngày xưa là một trời một vực. Tivi còn được tích hợp cả đầu thu kỹ thuật số, cho phép kết nối internet và được coi là một vật dụng thông minh (smart tivi).

 

 

 

 

Tivi và tủ lạnh vẫn là những thiết bị được liệt kê sắm sửa đầu tiên cho một ngôi nhà mới. Tivi không chỉ ở phòng khách mà còn có thể được trang bị ở nhiều nơi như phòng ngủ, phòng ăn, phòng giải trí. Thậm chí, có nhà không trang bị tivi ở phòng tiếp khách nữa mà đặt tivi ở phòng sinh hoạt chung gia đình. Còn tủ lạnh, nó đã trở về đúng chức năng phận sự của mình trong khu bếp chứ không còn là vật trang trí trong phòng khách như ngày xưa.
Ngoài tivi và tủ lạnh là hai thiết bị đứng đầu bảng danh mục thiết yếu trong ngôi nhà và cuộc sống thì những công trình nhà ở thời hiện đại ngày nay còn có thêm nhiều thiết bị điện mới khác. Trong số đó, đáng kể nhất là máy điều hòa nhiệt độ (còn gọi là máy lạnh). Máy điều hòa nhiệt độ được coi là thiết bị của công trình, gắn liền với công trình chứ không phải là đồ gia dụng như tivi, tủ lạnh. Để đặt thiết bị này, cần tính toán từ khâu thiết kế để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật khi lắp đặt và vận hành; chứ không đơn giản là mua về cắm phích vào ổ điện là chạy. Máy điều hoà nhiệt độ cũng trở thành một thiết bị điện quen thuộc trong công trình nói chung và nhà ở nói riêng.
Nhiều thiết bị mới khác cũng đã trở thành quen thuộc, trong đó có nhiều thiết bị nước liên quan đến điện, có thể kể tới như máy bơm, bình nước nóng, bồn sục, bồn vệ sinh thông minh, máy giặt, máy rửa chén… Các thiết bị này cũng được tính toán thiết kế đúng quy chuẩn từ ban đầu, và góp phần nâng cao tiện nghi, giải phóng sức lao động của con người rất nhiều, có những ảnh hưởng lớn đến đời sống, xã hội. Ở bếp, ngoài chiếc tủ lạnh như đã nói, còn có máy hút mùi, bếp từ, bếp điện, lò vi sóng, lò nướng, bình đun nước, máy xay sinh tố, máy pha cà phê… là những thiết bị sử dụng điện.
Bên cạnh những thiết bị, đồ gia dụng vẫn đã quen thuộc như đèn chiếu sáng, quạt máy, bàn ủi, radio, đầu đĩa, máy nghe nhạc… thì có một nhóm thiết bị mới dù không tiêu tốn điện năng nhiều nhưng lại rất quan trọng và không thể thiếu điện, đó là các loại thiết bị điện tử, thiết bị số, thiết bị cầm tay như máy tính (máy để bàn, máy xách tay, máy tính bảng), điện thoại di động, máy ảnh. Nhóm thiết bị này ngày càng phát triển và là vật dụng quen thuộc, bất ly thân của tất cả mọi người. Và trong thời đại bây giờ, internet là một công cụ quan trọng không thể thiếu trong công việc thì một thiết bị nhỏ cần dùng điện đế kết nối là chiếc modem đôi khi người ta thấy cần và có ý nghĩa hơn tivi hay tủ lạnh.
Sự phát triển của các thiết bị điện trong ngôi nhà ở đã có những tác động nhất định đến kiến trúc, ở cả khía cạnh tổ chức mặt bằng, không gian nội thất và đặc biệt là hệ thống kỹ thuật. Kiến trúc cũng có những thay đổi để thích ứng tới điều đó và làm kiến trúc nhà ở mang nhiều nét mới mẻ với dung mạo đa dạng. Những thiết bị này cũng làm thay đổi nhiều đến lối sống, cách nghĩ, phương thức sinh hoạt của con người với nhiều yếu tố tích cực. Và với bản thiết kế một công trình nhà ở, những thiết bị này không thể tách rời mà là những tham chiếu quan trọng để có một ngôi nhà vận hành hoàn hảo.

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 118