Dấu ấn đương đại ở Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

 

 

 

Ở góc độ kiến trúc, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chính là sự hòa quyện nhịp nhàng giữa những nét văn hóa truyền thống đậm bản sắc và dấu ấn đương đại trong phong cách trưng bày, tạo thành một địa chỉ đỏ trong số danh sách các bảo tàng đáng được lữ khách tham quan khi đến Hà Nội. 
Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chia thành ba phân khu trưng bày chính, kiến trúc hình thành gần đây nhất là tòa nhà Cánh Diều, với dáng hình mô phỏng theo con diều cánh cong thường gặp nơi làng quê Việt. Tòa nhà Cánh Diều mang vẻ đẹp ấn tượng nhất trong cụm quần thể kiến trúc của Bảo tàng Dân tộc học, được khánh thành từ 2013 sau hơn 6 năm xây dựng, giờ là không gian trưng bày hiện vật sưu tầm từ các nước Đông Nam Á và thế giới. 
Cùng mang nhiệm vụ trưng bày hiện vật, nhưng mỗi phân khu trong bảo tàng đều có những nét kiến trúc khác biệt. Tòa nhà Trống Đồng ở vị trí trung tâm là kiến trúc ra đời đầu tiên, gồm hai tầng lầu, trưng bày hiện vật các dân tộc Việt. Đường cong tòa nhà mô phỏng đường tròn từ chiếc trống đồng, các phòng trưng bày được phân bố dựa theo đường nét kiến trúc với tâm điểm là không gian thông tầng tựa chiếc giếng trời, tạo độ cơi nới không gian, nối kết các hướng tham quan được thiết lập khoa học, chặt chẽ. Bố cục phần nội thất này của bảo tàng do kiến trúc sư người Pháp là Véronique Dollfus thiết kế. 

 

 

 

 

 

Phục dựng kiến trúc ngôi nhà gỗ của quý tộc người Thái đen trong không gian trưng bày ở tòa nhà Trống Đồng. Lối bố cục và sắp đặt hiện vật đa dạng, hợp lý, tạo thành các mảng trưng bày sống động ở tòa nhà Trống Đồng

Lối trưng bày hiện vật ở tòa nhà Trống Đồng cũng mang đặc trưng riêng, khác kiểu trưng bày cổ điển thường gặp ở các bảo tàng khác. Hiện vật ở đây được phô diễn như một sắp đặt mang đậm tính đương đại, với sự cộng hưởng của bố cục, ánh sáng, chú giải, người xem cũng được tiếp cận hiện vật ở khoảng cách gần nhất, tạo nên sự hấp dẫn và lôi cuốn cho khách tham quan. 
Không gian sống cổ truyền của các dân tộc, từ hình thái nhà cửa, đến thờ tự, sinh hoạt, lao động… được tái hiện rất cụ thể, dễ quan sát, dễ cảm nhận. Mạch tham quan được bố cục thành một lối đi liên hoàn, tiếp nối xuyên suốt từ tầng 1 đến tầng 2, trải qua 12 không gian thuộc ngôn ngữ tộc người như Việt, Mường - Thổ - Chứt, đến Chăm - Hoa - Khơme, rồi Hán - Tạng, H’mông - Dao, Thái - Kađai… với không chỉ là hiện vật, mà còn có hình ảnh, âm thanh, phim tư liệu… phản ánh đời sống các dân tộc một cách rõ nét nhất ở các khía cạnh văn hóa vật thể và phi vật thể. 
Không gian ngoại thất cận tòa nhà Trống Đồng cũng là nơi khám phá bộ sưu tập 10 công trình kiến trúc dân gian, nhà ở, nhà mồ được phục dựng của các dân tộc Việt như Ba Na, Ê Đê, Tày, Dao, Hà Nhì, Giarai, Cơtu… 
Khác với các công trình đậm yếu tố dân tộc, tòa nhà Cánh Diều lại mang kiến trúc đậm chất đương đại, cũng tận dụng đường cong của con diều làm điểm nhấn chủ đạo ở kiến trúc ngoại thất, giúp công trình hòa nhịp ăn ý với đường cong nơi tòa nhà Trống Đồng. Đường nét kiến trúc trong nội thất trưng bày được thiết kế giản đơn, chú trọng vào ánh sáng và bố cục, nhờ vậy vẻ đẹp từng hiện vật theo các chủ đề chuyên biệt được bộc lộ rõ nét, sống động và chân thực, là hình mẫu lý tưởng của bảo tàng đương đại trong xu thế hiện nay. 

 

 

 

 

  

 

Hiện vật gốm đất nung của Iran và Afghanistan trong trưng bày chuyên đề “Vòng quanh thế giới”. Hành lang và lối đi dành cho người khuyết tật trong tòa nhà Cánh Diều
 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 150