Bà Văn Thị Bạch Tuyết, phó trưởng đoàn đại biểu quốc hội TP. Hồ Chí Minh chủ trì buổi hội thảo.
Mở đầu, KTS Nguyễn Trường Lưu, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện nay trên thế giới đã có 130 nước có luật kiến trúc, riêng ở khu vực Đông Nam Á thì 5 nước đã có luật. Giới kiến trúc sư cả nước và thành phố đã có gần 20 năm theo đuổi bộ luật này và năm nay, Chính phủ, Bộ Xây dựng và quốc hội đã thống nhất sẽ tập trung xây dựng và đưa dự án Luật Kiến trúc vào chương trình nghị sự dự kiến trình quốc hội thông qua vào tháng 5.2019.
Theo KTS Nguyễn Trường Lưu, dự thảo được trình tại buổi này là dự thảo chính thức lần thứ 5, tuy nhiên nếu tính cả những phiên bản phụ thì có thể kể “là lần thứ 9 rồi”. KTS Nguyễn Trường Lưu cho biết đã làm việc trực tiếp với Vụ Quản lý quy hoạch kiến trúc thuộc Bộ Xây dựng không dưới 5 lần, với lãnh đạo Bộ Xây dựng là 2 lần, với Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường của quốc hội là 3 lần. Lãnh đạo Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường đánh giá cao những góp ý của Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh, thậm chí còn mời tham gia nhóm soạn thảo dự thảo luật vì trong lực lượng đóng góp của hội thành phố có những kiến trúc sư đồng thời có bằng luật sư. “Nhưng có những điều đã được góp ý, được ghi nhận, đến dự thảo lần chót lại quay về từ đầu. Ví dụ như dự thảo lần thứ hai đề xuất việc sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề theo thông lệ quốc tế giao về cho hội nghề nghiệp, dự thảo lần thứ 3 thì bỏ đề xuất này, lần thứ 4 lại đưa vào và lần thứ 5 lại đề xuất giao việc này cho cơ quan quản lý như dự thảo lần đầu”, KTS Nguyễn Trường Lưu nói.
TS Nguyễn Minh Hòa, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển thành phố cho biết, trước khi tham dự buổi hội thảo này ông đã tham khảo Luật Kiến trúc sư của Singapore và Malaysia, trên cơ sở đó, ông nhận xét, “Tôi đọc dự thảo luật kiến trúc của Việt Nam và thấy hình như ta đang cố gắng nhà nước hóa và hành chính hóa bộ luật này. Đây là vấn đề cần thay đổi”. TS Nguyễn Minh Hòa đề nghị việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc sư giao về cho hội nghề nghiệp chứ không nên giao cho Sở Xây dựng quản lý. Ông cũng đề nghị bổ sung nội dung, đối với những công trình kiến trúc quan trọng cần có cơ chế quy định việc trưng cầu dân ý.
Đại biểu Trần Thanh Hà, Hội Kỹ thuật xây dựng thành phố góp ý nhiều phần của dự thảo viết giống như văn bản nghị quyết sẽ rất khó thực hiện trong thực tế và cảnh báo nguy cơ một bộ luật được đưa ra sẽ làm phình thêm nhiều bộ máy nhà nước để thực hiện. “Cuối cùng tôi muốn góp ý là dự thảo luật đặt ra nhiều quy định nhưng không nói đến trách nhiệm. Theo tôi, đã quy định giao quyền hạn thì phải có trách nhiệm đi kèm”, ông Trần Thanh Hà kết luận.
KTS Huỳnh Xuân Thụ, Trung tâm Thông tin quy hoạch thuộc Sở Quy hoạch kiến trúc thậm chí còn đặt vấn đề có cần đến bộ Luật Kiến trúc hay không khi cho rằng nhiều phần trong dự thảo nêu lại nội dung của các bộ luật đã ban hành như Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị. “Chỉ có phần hành nghề của kiến trúc sư là mới, các phần khác có cảm giác là dự thảo Luật Kiến trúc được chép lại từ một số bộ luật nhưng chép không đầy đủ”, ông Thụ nhấn mạnh.
TS.KTS Nguyễn Thiềm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch và phát triển đô thị TP. Hồ Chí Minh cho rằng Luật Kiến trúc là rất cần thiết nhưng ông cũng bức xúc vì dự thảo bộ luật cho thấy cơ quan quản lý còn quá ôm đồm các công việc nặng về hành chính.
TS.KTS Trương Trung Kiên, Trưởng ban Đô thị HĐND TP. Hồ Chí Minh khẳng định tính cần thiết của bộ Luật Kiến trúc. Ông Kiên dành thời gian phân tích thêm về mối quan hệ giữa các bộ luật đã có là Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Di sản, Luật Môi trường, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật về quyền sở hữu trí tuệ… để tránh trùng lắp, thậm chí tránh tình trạng ra bộ luật này thì phải điều chỉnh bộ luật khác.
Theo TS.KTS Trương Trung Kiên, dự thảo bộ Luật Kiến trúc nên tập trung vào hai lĩnh vực quan trọng nhất là khuyến khích sự sáng tạo của kiến trúc sư và có những quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ hành nghề của kiến trúc sư. Ông Kiên đề nghị dư án luật nên quy định kiến trúc sư hành nghề phải mua bảo hiểm tương đương với công trình thiết kế. “Hiện nay TP. Hồ Chí Minh có những công trình xây dựng xong nhưng không sử dụng được do có lỗi thiết kế. Kiến trúc sư không có tiền đền, dù có bị treo bằng thì thiệt hại vẫn do xã hội gánh chịu. Nếu có bảo hiểm thì vấn đề sẽ giải quyết được”, ông Kiên dẫn chứng. TS Trương Trung Kiên cho rằng nếu kiến trúc sư không giỏi hoặc không có đủ uy tín, sự tin cậy thì sẽ không thể mua được bảo hiểm hoặc phải mua với giá rất cao, chính công ty bảo hiểm là đơn vị tham gia việc thẩm định, đánh giá chất lượng chuyên môn bằng đồng tiền bảo hiểm của mình.
KTS Lý Khánh Tâm Thảo, Sở Quy hoạch kiến trúc TP. Hồ Chí Minh và TS.KTS Phạm Phú Cường, trường Đại học Kiến Trúc TP. Hồ Chí Minh có ý kiến giống nhau là nên đổi tên dự án Luật Kiến trúc thành Luật Kiến trúc sư và nên xây dựng bộ luật theo hướng tập trung vào các quy định hành nghề kiến trúc của kiến trúc sư. Đồng ý với đề xuất nên đổi tên thành Luật Kiến trúc sư, KTS Khương Văn Mười, người từng có hai nhiệm kỳ liên tiếp làm Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh và hiện đang là phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhấn mạnh: “Từ nhiều năm về trước, khi bàn đến dự án luật này đều thống nhất lấy tên là Luật Kiến trúc sư. Nhưng đến cách đây một năm thì dự án luật này mới có cơ hội được đưa ra. Họp riết rồi lại thành dự án Luật Kiến trúc. Bây giờ là lúc chúng ta có điều kiện chuẩn bị bài bản, nên lắng nghe mọi ý kiến để hoàn chỉnh”.
Kết luận buổi hội thảo, bà Văn Thị Bạch Tuyết cám ơn các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến thẳng thắn, chân tình với tinh thần trách nhiệm cao. Bà Tuyết đề nghị các đại biểu nếu chưa có điều kiện về thời gian để trình bày hết ý kiến thì có thể đóng góp bằng văn bản. Bà cũng đề nghị Hội Kiến trúc sư thành phố bổ sung các bản thảo đã đóng góp để hoàn thành bộ tư liệu gửi đến tất cả các đại biểu quốc hội của thành phố nghiên cứu trước khi ra thảo luận tại quốc hội.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 149