Làm nhà chớ "thả cửa"

 

Đã có rất nhiều định nghĩa từ chuyên môn xây dựng, cho đến cả trong dân gian và văn học nghệ thuật về cửa. Nhưng đọng lại trong giới làm nghề là những bài học kinh nghiệm… khó nuốt khi “va” phải cửa. Để ý một chút sẽ thấy những tiêu chí của kiến trúc như thích dụng, bền vững, kinh tế và thẩm mỹ cũng đều có thể xét cho 
vấn đề chọn cửa, làm cửa. Thử xét theo những tiêu chí kể trên để rõ thêm một vài vấn đề cần lưu ý hiện nay khi chọn cửa làm nhà.

– Thích dụng: Cửa làm ra để đóng mở, để đi lại hay lấy gió, lấy sáng, điều tiết không khí cho nhà. Nếu cửa không mở được vì lý do nào đó, như an ninh, hay làm cửa chỉ để cho đẹp thì... đó không phải là cửa nữa. Có lần rủ bạn đi uống cà phê, hẹn rằng ngồi chờ ở quán cũ, chỗ cửa sổ có chậu hoa ấy nhé. Bạn bắt bẻ lại: cửa đâu mà cửa, bức tường bằng kính thì có! Nhìn lại, quả đúng thế, mảng kính ấy không mở được, mất điện là nóng điên! Nhìn ra những nhà mới xây theo phong cách “đương đại” hiện nay, những ô kính rộng không hiếm, tốn kém không ít năng lượng để làm mát bên trong, chưa kể phủ rèm để che chắn tác động xấu từ ngoài vào (như bức xạ, tầm nhìn soi mói...). 
Một số gia chủ và người thiết kế có thói quen mở những bộ cửa thật rộng trong khả năng có thể, hoặc ngược lại, làm những bộ cửa quá thông thường đặt vào chính giữa các bức tường của căn phòng, không kể gì đến thực tế sử dụng, không chú ý đến bố trí vật dụng phòng ốc, hễ có không gian trống bên ngoài là có thể “trổ” cửa thoải mái. Những dạng cửa như thế là không thích dụng.

 

 

– Bền vững: Dĩ nhiên làm cửa nói riêng và cả ngôi nhà nói chung là phải chắc chắn, sử dụng lâu dài, nhưng chắc chắn còn phải đi kèm theo sự hợp lý. Những bộ cửa mở ra nắng gắt mà dùng gỗ tự nhiên dù là danh mộc cứng cáp đến đâu cũng không bền vững được qua mưa nắng. Những vị trí cửa ở ngay đầu giường thì cửa chưa hại mà người nằm ngủ dưới cửa đã muốn bệnh rồi, thành ra có cửa mà không thể mở! 
Một thời nhà phố đơn điệu được mấy ông thợ vườn làm theo kiểu xếp chồng tầng với mặt tiền các tầng đều giống hệt nhau: cùng một loại cửa bốn cánh mở tối đa! Cửa ngoài bằng sắt cho nó chắc, dĩ nhiên, nhưng cửa đi vào phòng phải bằng gỗ thổi PU đo đỏ cho nó “sang”, lại dĩ nhiên thôi! Và đến cửa phòng tắm thì cũng... dĩ nhiên làm bằng nhôm để chịu nước tốt hơn. Những lập luận mới nghe thì không sai, vì thực tế nhìn cục bộ từng chỗ quả đúng thế, nhưng nghe kỹ thì thấy… nản, vì quan niệm làm nhà dựng cửa quá xem trọng yếu tố ăn chắc mặc bền, trong khi chưa chắc kiểu làm mỗi khu vực một loại cửa như thế đã là ăn chắc. Cả nhà nhìn loạn màu sắc và chất liệu ngay từ mấy bộ cửa. Các thương hiệu cửa uy tín hiện nay đều có thể giải quyết hết các vấn đề mà gia chủ lo ngại, như độ bền, cảm giác sang trọng, kích thước theo Lỗ Ban... với vật liệu và quy cách đồng bộ, dĩ nhiên, với chi phí cũng tương xứng. 

– Kinh tế: Có một biệt thự nho nhỏ người viết bài này xem hồ sơ thiết kế và đếm được trên 50 bộ cửa các loại, trong đó có nhiều bộ chỉ khác nhau chút đỉnh kích thước, hoặc thêm trên đầu phần khung lật, hoặc đổi chất liệu khác, hoặc có bông sắt  bảo vệ, hoặc là khung kính suốt... Sau khi bị gia chủ và bên giám sát đề nghị thống nhất lại, hệ thống lại toàn bộ sao cho tiết kiệm và bớt phức tạp về chủng loại, kích thước, hồ sơ thiết kế phần cửa “lung tung” ấy đã giảm xuống còn một nửa! 
    Một hệ thống cửa đạt tính kinh tế phải thống nhất và có khả năng môđun hóa, điển hình hóa tối đa. Nhà ở gia đình dĩ nhiên khác với công trình công cộng, nhưng cũng nên tham khảo các cao ốc hay khách sạn để thấy họ chuẩn hóa hệ cửa ra sao. Thực tế khi nhà thiết kế thích những kiểu cửa méo mó hoặc cái to cái nhỏ không giống ai, thì nhà sản xuất thường sẽ tính giá thành theo từng bộ đủ khiến gia chủ méo mặt. 
    Hệ thống cửa đạt tính kinh tế còn phải chú ý đến kết cấu chung quanh nhằm hạn chế việc hư hại, ít tốn chi phí bảo trì hàng năm. Ví dụ như lam che nắng, tấm ôvăng đưa ra bao nhiêu thì bảo vệ được cửa khi mưa tạt và nắng nung. Rồi nhà khu gần kênh rạch thì có gắn cửa lưới chống muỗi không, nhà hướng nắng gắt thì kính có nên chọn loại dán tấm phim cách nhiệt, hay dùng rèm dày bên trong... tất cả đều tính vào chi phí và thiết kế cửa đi cùng với nhà ngay từ đầu, đừng để làm xong mới phát sinh, vừa tốn kém vừa thiếu đồng bộ, mất thẩm mỹ, sai cấu tạo. 

 

 

– Thẩm mỹ: Vẻ đẹp của cửa là vẻ đẹp phối hợp chứ không cục bộ, cửa luôn đi cùng với toàn thể hình khối căn nhà (nếu là ngoại thất) và hài hòa với không gian phòng ốc (nội thất). Sự “lẫn lộn” cửa với các chức năng trang trí khiến một số công trình xử lý cửa như là một thành phần đặc – rỗng , một chi tiết có thể “khoe” để làm đẹp ở mặt tiền, mà ít quan tâm đến bố trí lấy sáng, thông thoáng, an ninh cho nội thất. Thẩm mỹ của cửa còn là thẩm mỹ theo vật liệu, đừng bắt cửa phải đóng thêm vai trò khi vai trò cơ bản là đóng mở và hài hòa làm còn chưa xong! 
Một kiểu cực đoan khác là… phủ trắng tối đa không gian để chạy theo mốt thời thượng! Tông nhà màu trắng, cho nên dùng cửa gỗ tự nhiên có vân khá đẹp cũng đem đi chà nhẵn nhụi rồi sơn trắng luôn! Dĩ nhiên quyền cá nhân nên không có gì mà ầm ĩ ở đây, nhưng như thế thì có cần phải dùng đến gỗ tự nhiên không? Cửa nhựa lõi thép, cửa sắt sơn trắng, hay cửa nhôm sơn tĩnh điện màu trắng hoàn toàn có thể giải quyết tốt vụ “tắm trắng” này được. 
Tóm lại, nói gần nói xa gì thì cần xác định lại định nghĩa cơ bản về cửa, đó là một dạng vách có thể đóng mở, là đường dẫn cho ánh sáng, gió và các luồng di chuyển – kể cả ăn trộm – vào ra nhà mình. Và quan trọng hơn cả, nhà với cửa tuy hai mà một, đừng ép duyên kiểu dáng cửa lệch lạc với phong cách nội ngoại thất của nhà.

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 97