Thăm kiến trúc xưa ở Modena

 

Khác biệt với những thành phố cổ quen thuộc trong sổ tay lữ hành ở Ý luôn ngập tràn du khách, Modena bình dị hơn, cổ thành nhỏ xinh này dễ khiến lữ khách quên đi cảm giác đang chuẩn bị bước vào một hành trình khám phá đặc biệt, bởi từ lâu, Modena được mệnh danh là thành phố ngập tràn những điều ngạc nhiên. Nhìn lại lịch sử, ngay cả danh tướng Napoleon trên bước đường chinh phạt cũng đã chọn Modena làm đại bản doanh. Ở góc độ đào tạo học thuật, Modena cũng sở hữu một trường đại học hình thành từ năm 1175, thuộc nhóm các trường đại học được thiết lập đầu tiên trên thế giới mà nay vẫn tồn tại. Tôi đến Modena trong mớ đầy những kiến thức về lý thuyết như thế, cho đến khi đặt chân xuống con đường Canal Grande – xưa là con kênh đào chính vắt qua Modena – lớp đá lót đường cổ xưa dẫn lối qua chuỗi những tòa nhà cổ đã làm nên lịch sử Modena mà nay khiến Canal Grande trở thành một trong những con đường mang kiến trúc đẹp nhất nước Ý. 
Chỉ dài khoảng một cây số, với mở đầu từ đường Ducal Gardens và điểm cuối là Via Mascherella, nhưng Canal Grande hội tụ rất nhiều cung điện, dinh thự và tu viện gắn liền với sự hình thành và phát triển của Modena. Những kiến trúc đặc biệt thuộc bờ bắc của Canal Grande như cung điện Palazzina dei Giardini, Palazzo Ducale, rồi Palazzo Tardni với phần ngoại thất phủ một màu vàng mượt, tiếp đến là tòa nhà đỏ - dinh thự Palazzo Sassoli de Bianchi – nơi chôn nhau cắt rốn của vị kiến trúc sư danh tiếng trong nền kiến trúc Ý là Francesco Vandelli (1795-1856). 
Ở số 103 của Canal Grande, thư viện Antonio Delfini cũng chính là tòa kiến trúc xưa có diện tích lớn nhất ở Modena là Palazzo Santa Margherita, rồi bảo tàng Museo della Figurina, tòa nhà Ciro Menotti (số 90) nơi ghi lại sự kiện lịch sử năm 1831 khi những người yêu nước buộc phải thoát thân bằng cách nhảy từ cửa sổ phía sau ra ngoài để trốn sự truy đuổi của quân đội cầm quyền. 
Phần đường bên hướng nam của Canal Grande lại có nhiều công trình kiến trúc gắn với tôn giáo như Palazzo del Principe Foresto ở số 30, nơi các vị đứng đầu giáo hội công giáo La Mã như Giáo hoàng Leo X, Francis I, vua Vittorio Emanuelle II của Ý… thường lui tới khi tại vị. Các kiến trúc mang phong cách thời Phục Hưng như Palazzo Seghizzi Coccapani ở số 20, nhà thờ Santa Maria delle Assi kế cận và cạnh đó là Palazzo Schedoni – tòa kiến trúc với những dấu ấn còn lại hôm nay được Giuseppe Soli thiết kế từ thế kỷ 18, với các mảng trang trí tranh tường nay còn nguyên vẹn nhất trong các kiến trúc cổ ở Modena. 
Từng ngôi nhà dọc theo con kênh chính Canal Grande ngày xưa mà nay còn lại, cứ như từng trang sử ghi rõ những dấu ấn, sự kiện gắn liền với sự hình thành và phát triển của Modena, đây cũng là con đường thường xuyên tổ chức các chợ phiên mỗi dịp cuối tuần để cư dân bản địa và lữ khách vừa tận hưởng vẻ đẹp phố thị, khám phá chuyện kể thú vị từ kiến trúc, và tham gia mua sắm những sản vật đặc hữu của riêng thành cổ Modena vùng Emilia - Romagnia. 

 

 

 

 

Phần sảnh lễ tân sử dụng chất liệu gỗ rất phù hợp để thêm vào khi công trình từ dinh thự chuyển thể thành khách sạn 

 

 

 

 

 

 

 

Trong số các kiến trúc cổ được giới thiệu trên con đường Canal Grande, câu chuyện về tòa kiến trúc Palazzo Schedoni ngày xưa ấn tượng hơn cả, bởi trải qua rất nhiều công năng sử dụng khác biệt, từ dòng tu, đến dinh thự, nhà ở của các quý tộc trong vùng, và nay trở thành một khách sạn hàng đầu của Modena mang đẳng cấp 4 sao và đổi tên thành Canal Grande Hotel nhưng mọi không gian nội thất đều vẫn được bảo tồn nguyên bản như ngày xưa khi Guseppe Soli tạo dựng. 
Tuy nhiên, nguyên bản của Canal Grande Hotel được hình thành từ năm 1530 bởi các giáo sĩ của Tu hội Lateran, đến năm 1788 tòa nhà được bán cho nữ ca sĩ nổi tiếng đương thời là Cateria Bonafini – cũng là một nhà quý tộc giàu có. Nữ ca sĩ biến công năng tòa nhà từ một dòng tu trở thành một dinh thự quý phái, nhờ bàn tay góp sức của kiến trúc sư Giuseppe Soli, phần sảnh chính được cải biên, nới rộng, kết nối cột trụ đá cẩm thạch và hình vòm để tạo sự sang trọng từ ngay lối vào của tòa nhà. Công trình sau đó liên tiếp đổi chủ cho đến tận những năm 1960 thì chuyển đổi công năng thành một khách sạn, nhưng phần trang trí nội thất với các chi tiết cổ xưa từ thế kỷ 17–18 được giữ nguyên vẹn. Những nhân vật nổi tiếng như Công tước Alfonso IV xứ Modena, Nữ hoàng Pháp Anne, vua Pháp Ludovic XIV, Công tước Philip xứ Tuscany… còn thấy hiện hữu rõ trên các bích họa chính ở phòng tiếp khách ngay cạnh sảnh tiếp tân.
Palazzo Schedoni được thay đổi công năng khi phong trào kiến trúc Phục Hưng phát triển mạnh khắp châu Âu và đạt đến đỉnh cao nghệ thuật, do vậy việc chỉnh sửa mang đậm dấu thời kỳ Phục Hưng với những kiểu thức cột trụ thời La Mã, lối đắp nổi phù điêu hoặc hoa văn, đến kết cấu mái vòm liền lạc, bổ ô, phân đoạn và che lấp các sống đỡ bằng bích họa, đã tạo nên một tổng thể trang trí nội thất đặc biệt để ngày nay, người yêu thích những giá trị kiến trúc cổ xưa có cơ hội chiêm ngưỡng và nghe lại câu chuyện lịch sử thú vị của con đường Canal Grande nói chung và tòa nhà Canal Grande nói riêng trong những ngày thăm thú cảnh quan nơi cổ thành Modena.

 

 

 

 

 

 

 

 

Tạp chí Kiến Trúc & Đời Sống, số 115