Giữa tòa nhà Dancing House ở Prague, Cộng hòa Séc (F.O’ Gehry thiết kế) với Military Museum ở Dresden, Đức (do D. Libeskind thực hiện) có điểm gì chung? Đó chính là sự phá cách mạnh mẽ về hình khối, chất liệu mới thật táo bạo đan xen ngay tại khu phố dày đặc kiến trúc cổ. Giải pháp này đòi hỏi một tầm vóc văn hóa không chỉ của kiến trúc sư mà còn của chính quyền địa phương và nhà quản lý di tích. Vấn đề có thể phức tạp, nhưng thông điệp thì rất đơn giản: thời nào có kiến trúc đó, hãy cứ đứng cạnh nhau và cộng hưởng cùng nhau. Không sao chép và làm đồ giả cổ, biết dùng cái hiện đại để tăng giá trị của cái xưa cũ, để các lớp thời gian được nhìn nhận rõ ràng hơn, giá trị hơn. Ảnh: ThS.KTS Trần Nhân Hải
Hầu như không có nơi chốn nào là không có sự tương tác với xã hội và chịu biến đổi về mặt không gian theo thời gian, cũng như một đời người theo quy luật sinh lão bệnh tử thường tình. Nhưng không thể nhân danh tình trạng cũ kỹ, nhu cầu cần phát triển hay các lợi ích cục bộ khác nhau để xóa bỏ một công trình cũ, rộng hơn là một địa điểm có ý nghĩa lịch sử, văn hóa và xã hội. Tất cả các Hiến chương quốc tế về bảo tồn và trùng tu di tích kiến trúc đều nêu rõ các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động ứng xử với di tích kiến trúc, trong đó việc thảo luận rộng rãi, công khai và minh bạch các giải pháp ứng xử với di tích là điều bắt buộc. Câu chuyện dinh Thượng Thơ và rộng hơn là các di sản kiến trúc hiện nay tại Việt Nam cần được bảo tồn ra sao, trong khung pháp lý nào, theo phương thức tiếp cận gì... đã được các nhà chuyên môn phân tích thấu đáo và toàn diện. Bài viết này chỉ là một ghi chép nhỏ ý kiến của một số kiến trúc sư trẻ từng tiếp xúc với các công trình tại một nước văn minh đã xử lý quan hệ công trình hôm qua và hôm nay trong đô thị, giữa phát triển cái mới và tôn trọng cái cũ. Trên tinh thần tham khảo, học hỏi, và mong mỏi những ai có trách nhiệm có thêm những góc nhìn đa chiều, họ muốn đề đạt các giải pháp tham khảo với thông điệp “để đây, và không nói gì“... của những tấm ảnh kèm đôi dòng ghi chú.
Những túp lều của dân đào vàng thế kỷ trước vẫn giữ nguyên vẹn, nay là điểm tham quan thú vị ở Queenstown, New Zealand. Không có danh sách bảo tồn nào cho loại công trình này, chúng cùng với mấy quán rượu và nhà trọ tồi tàn đầu thế kỷ được dân địa phương giữ lại thật cẩn trọng và đề đạt lên chính quyền thành phố lập quỹ bảo tồn, khai thác làm điểm tham quan du lịch. Ảnh: June Hà
Trung tâm nghệ thuật biểu diễn Auditorium Parco de la Musica ở Roma do Renzo Piano thiết kế khi thi công đã phát lộ một nền dinh thự cũ. Và chút đất đá còn sót lại này trở thành lý do quan trọng để thay đổi phần đế của công trình mới thành dạng xây gạch trần như nhà cũ, tạo lớp rỉ sét tự nhiên cho vỏ khán phòng, và bố trí không gian trưng bày bên dưới khán phòng lan ra cạnh nền móng cũ khiến công trình hôm nay trở thành gạch nối liên tục về thời gian với toàn bộ khu vực. Ảnh: ThS. KTS Hà Anh Tuấn
Công trình mới (Federation Squar) dù bọc nhôm kính hiện đại vẫn có thể cùng các di sản cũ "nằm kề bên nhau, phố xưa nhà cổ, mái ngói thâm nâu" ngay tại trung tâm Melbourne, Australia. Ảnh: ThS. KTS Phương Lan
Nhà ga đường sắt tại Strasbourg, Pháp do kiến trúc sư Dutilleuil thiết kế với giải pháp tạo một vỏ bọc kính cong bao trùm lên công trình nhà ga cũ, một giải pháp vừa độc đáo vừa khéo léo để bảo tồn kiến trúc cổ kính được xếp hạng di sản mà không xung đột về công năng sử dụng. Giải pháp này còn giúp gia tăng giá trị công trình cũ, biến nơi đây trở thành điểm nhấn đô thị và nơi tham quan du lịch nổi tiếng không kém các khu phố mua sắm sang trọng khác ở Strasbourg. Ảnh: June Hà
Giải pháp lợp mái kính nối 2 khối nhà cũ và mới ở Bảo tàng Quốc gia Singapore không chỉ giúp tăng không gian sử dụng, kết nối giao thông tốt, mà còn là minh chứng cho việc xử lý nhu cầu phát triển hoàn toàn không phải là bài toán khó, và không bao giờ chỉ có một lời giải duy nhất là đập đi xây mới cả. Ảnh: KTS Quốc Thống
Chuyển đổi chức năng từ trạm cảnh sát sang bảo tàng cũng là một cách bảo tồn hiệu quả với dạng công trình như Red Dot Design Museum Singapore đã làm được. Ảnh: KTS Vĩnh Đức
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 146