Dùng gạch nhấn đúng chỗ, theo tỷ lệ vừa đủ giúp phòng tắm đẹp và tinh tế hơn
Từ phòng khách gạch lớn đến phòng tắm gạch nhỏ, từ nhà xe cần chịu va đập đến phòng ngủ muốn ấm áp êm chân... không gia chủ nào khi chọn lựa mà không ít nhất vài lần “nhức đầu” trước các so sánh, cân nhắc. Bài toán chọn gạch ốp lát tuy dễ mà khó, cũng bởi những “phép tính” diễn ra trong quá trình từ bản vẽ đến thực tế này.
Phép cộng
Thực chất gạch hay đá luôn chỉ là một trong số nhiều chất liệu cần phải lựa chọn khi hoàn thiện xây dựng. Hiện nay sàn gỗ (tự nhiên, công nghiệp) hoặc giả gỗ (nhựa, vinyl...) ngày càng được ưa dùng với ưu điểm về bề mặt, thi công nhanh gọn, ít cưa cắt bụi bặm như gạch đá. Do đó, các gia chủ khéo chọn gạch như phép cộng cùng với các thành phần vật liệu khác (gỗ, thảm, sàn bê tông trần...) sẽ thấy giảm bớt sức ép, nội thất đa dạng vừa đủ và có chọn lọc hơn là nhà chỉ toàn lát gạch bóng kiếng hay ốp đá lạnh lẽo từ trong ra ngoài. Phép cộng với các kiến trúc sư cũng là phép phối hợp: không thể có mặt sàn đẹp khi chưa có liên kết, tương tác với vật dụng, ánh sáng, trần và tường... Do đó các kiến trúc sư luôn có xu hướng chọn gạch ốp lát ngày càng đơn giản hơn, ít hoa văn hay bề mặt phức tạp, bởi họ có thể hình dung tính tương tác bổ sung của các thành phần khác lên bề mặt gạch trong tổng thể, chứ không đơn thuần là người...bán gạch.
Phép trừ
Các gia chủ có câu cửa miệng “nhà tôi làm đơn giản lắm” thường ưa dùng phép trừ khi chọn lựa gạch ốp lát. Kịch bản xảy ra: ban đầu cứ để các bên thiết kế, thi công chọn lựa, tư vấn thoải mái, sau đó gia chủ “ngấm ngầm” liên hệ chỗ cung cấp gạch mà mình quen biết (thường có tâm lý tránh chỗ nhà chuyên môn giới thiệu vì lo ngại có “ăn chia” gì đấy) nhằm bỏ bớt ra một số loại mà gia chủ thấy đắt tiền, thấy không quen mắt, thấy không cần thiết. Cách trừ bớt mang tính chủ quan này nếu không kiểm soát dễ dẫn đến nhiều sai lệch trong thiết kế. Trên bản vẽ tính toán như thế, kiến trúc sư đã chọn lựa như vậy... nhưng khi giao hàng đến công trình thì thợ thầy đều ngỡ ngàng, bởi gia chủ đặt hàng đã bỏ bớt cái này, đã thay thế cái kia với nhiều lý do. Phép trừ có thể chấp nhận ở công trình sơ sài, vật liệu giản lược. Nhưng ở công trình có thiết kế nội ngoại thất trau chuốt, đầu tư đúng mức, công trình nhiều chi tiết cầu kỳ... thì kiểu giảm bớt dễ dãi sẽ dẫn đến sai lệch về tổng thể, thậm chí gây phản cảm khi vật liệu ốp lát chọn không đúng chỉ định.
Luôn cần khéo phối kết gạch với gỗ, đá... một cách thích hợp, tại vị trí phù hợp để không gian phong phú và tiện dụng hơn
Phép nhân
Chọn một loại gạch (đá) gần như duy nhất, rồi nhân rộng ra khắp nơi trong nhà, giải pháp này gần đây nổi lên với lời giải thích là theo gu hiện đại, dễ gây ấn tượng ! Nhiều gia chủ không thể hiểu nổi vì sao nhà thiết kế chỉ phủ toàn nhà một loại gạch trông như... xi măng cũ sần sần xám xám, hoặc dùng gạch gỗ, hay sang thái cực khác là toàn gạch bóng kính, gạch giả đá cầu kỳ. Những cái “toàn là” ấy nghe qua giải thích thì thấy đơn giản, nhanh chóng, kiểm soát số lượng lớn, lỡ có thiếu gạch cũng không lo vì có thể bù qua sớt lại... nhưng thực chất ít nhiều mang tính cực đoan theo hướng đổ đồng, thiếu sáng tạo, thiếu cân nhắc. Gạch nhà xe sao như phòng khách được, gạch toa lét phải khác nơi thờ cúng tâm linh chứ ! Lời giải thích của nhóm thích dùng “phép nhân” là: hồi xưa có gạch nhiều đâu, gạch bông, gạch tàu cũng dùng khắp nhà vậy!
Phép chia
Chia nhỏ chủng loại, kích cỡ, kiểu dáng gạch ốp lát theo từng phòng, thậm chí trong từng phòng còn chia ra nhiều loại gạch phối kết khác nhau nữa, đó là kiểu chọn gạch từng thịnh hành khoảng hơn chục năm trước. Ngay các showroom bán gạch cũng có kiểu sắp xếp mẫu gạch theo dạng chia phòng để người mua dễ hình dung, phòng này pha trộn kiểu này, phòng khác phối theo cách nọ, thậm chí còn đặt tên phòng hay tên gạch theo chủ đề, kiểu như bộ sưu tập thời trang xuân hè, hay mang tên địa danh Milan, New York, rồi lấy tên hoa, tên thiên thần, đến tên... cầu thủ bóng đá đặt cho gạch (như gạch Lionel, gạch Christiano, Romario...). Thực tế chọn gạch càng lắt nhắt càng khó kiểm soát về số lượng lẫn chất lượng. Nhà lát quá nhiều loại gạch cũng trở nên “vụn” ra về thẩm mỹ và khó tạo nên một không gian đồng nhất ở những khu vực có liên quan với nhau. Chia nhỏ gạch theo phòng cũng dẫn đến xử lý chỗ tiếp giáp gạch bên khu a qua khu b trở nên phức tạp hơn, lại phải dùng gạch viền, hay dùng đá granit cắt mảng, đóng khung... Hiện nay, các nhà thiết kế thống kê có khoảng ba cỡ gạch cơ bản dùng trong mỗi nhà ở, loại lớn từ 800mmm trở lên dùng ở không gian chung, như khách, bếp, ăn, sinh hoạt... lan sang cả trục giao thông hoặc phòng ngủ lớn. Loại trung bình từ 400 – 600mm dùng ở phòng riêng (hoặc có thể thay bằng gỗ, thảm...) và loại nhỏ hơn 400mmm dùng ở phòng tắm, ban công, các khu vực không quan trọng... hoặc nhỏ hơn nữa như gạch mosaic dùng làm nhấn, viền.
Như vậy, thực sự giải bài toán chọn gạch ốp lát khó hay dễ cũng nằm ở khâu ra đề, với dạng đề “mở”, các phép xử lý cộng – trừ – nhân – chia trở nên đơn giản hơn, tùy theo nhu cầu, túi tiền, sở thích, gu thẩm mỹ rộng đường cho nhà thiết kế lẫn gia chủ liệu cơm gắp mắm. Còn ở dạng đề “đóng” có khống chế từ đầu về phong cách, quan niệm... thì câu trả lời gói gọn lại ở hai chữ: dung hòa. Giữa các mặt đối lập như nhu cầu và túi tiền, giữa công năng và thẩm mỹ, giữa sở thích khác nhau của cả gia đình... để có thể dung hòa là điều không dễ, đòi hỏi các bên liên quan, gia chủ, nhà thiết kế, nhà thầu cần chung sức góp ý, lựa chọn và xử lý cụ thể.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 108