Chuyện 1
Một lần đến thăm căn hộ mới được cải tạo của chị bạn. Chỗ thân tình, chủ nhà giới thiệu chi tiết nguồn gốc từng món đồ. Là đạo diễn, đi nhiều, lại thuộc tuýp hào phóng với ký ức, nên mỗi không gian trong căn hộ đều có một “điển tích” nào đó. Vì thế, căn hộ nhỏ nhưng rộng hơn vì được nối kết bởi những câu chuyện miên man bất tận. Trong “biển chuyện” bất tận đó, tôi dừng lại một chuyện ở phòng khách, cụ thể là trên chiếc ghế mình đang ngồi. Một chuyện thú vị có liên quan đến gỗ.
Nghe nói, khi căn hộ thiết kế xong, chủ nhà đã có một cuộc trao đổi khá thuyết phục với kiến trúc sư trẻ, chỉ để được giữ lại cái… đầu giường gỗ đen bóng màu thời gian. Theo chị, đó là cái giường nơi chị cất tiếng khóc chào đời. Cái giường gỗ bây giờ vạc, chân đã rã rời, chỉ còn cái đầu giường là nguyên vẹn. Nó kinh qua hơn trăm tuổi đời, hai ba thế hệ sinh ra và lớn lên, chứng kiến biết bao biến cố của một gia đình. Nên màu nước bóng đen sâu của nó có sức gợi nhớ, thở ra vẹn nguyên những dư vị, hơi ấm ký ức. Đó là lý do nhất thiết cái đầu giường phải được giữ lại.
Nhưng không thể giữ lại trong kho đồ đạc thừa thãi hoặc dựng tạm bợ trong xó nhà. Tấm gỗ kia được chủ nhà gắn vào lưng ghế. Vậy là có một bộ “sofa bed” đẹp. Khách đến lạ mắt trầm trồ. Khách đi cứ nhớ mãi câu chuyện. Còn chủ nhà, tuổi ngoài 50, đã đi hết vòng tròn trái đất, nay trở về chốn quen, hàng ngày thấy ông, thấy bà, thấy cha, thấy mẹ và chị em sum vầy.
Kiến trúc sư đã làm được một việc thành công đó là, chỉ với một miếng gỗ đầu giường lẽ ra là chẻ củi hay vứt đi để chạy theo những cách điệu chất liệu tân kỳ, thì đã tìm thấy một chút ngữ nghĩa của đồ vật. Tìm thấy ở đó bản lai diện mục của một mái ấm. Đó là không gian ký ức luôn ngập tràn trong hiện tại, để rồi sự thân thiện ấy sẽ tiếp tục sống với người nay cho tới những thế hệ mai sau.
Chúng tôi ngồi tựa vào đầu giường bằng gỗ đang trầm mặc nước bóng thời gian, rót trà và nói về lịch sử một cuộc đời, một gia đình với một tâm thế đầy nhẹ nhõm, thăng hoa. Thời gian vẫn đang lặng lẽ trôi.
Chuyện 2
Chủ nhà buôn bán tạp hoá ở chợ. Mấy mươi năm tảo tần cũng kiếm được tiền xây căn nhà trong hẻm thiệt đẹp. Một căn nhà mà với chị, mơ không dám thấy. Kiến trúc sư dẫn chúng tôi đến giới thiệu những giải pháp thú vị làm cho căn nhà nhỏ mà không hẹp. Nhưng với anh, trong ngôi nhà, có một chỗ không can thiệp được, đó là bộ bàn ghế gỗ bóng đen ở phòng khách, buộc lòng anh phải tìm cách nương theo ý tưởng của chủ nhà. “Cho tui giữ lại nó, vì nhìn nó tui thấy bóng dáng ông bà già” – Vậy là giữ lại. Giữ lại cả cái bàn uống trà đóng theo kiểu cũ, đơn giản đặt bên cửa sổ mà ngày ngày chị vẫn cắm một lọ hoa hồng làm những điểm nhấn thâm trầm cho ngôi nhà.
Chiếc bàn gỗ cũ bên không gian mới, làm cho căn phòng không xa lạ. Gỗ gần gũi và thân quen. Gỗ cũng kết nối những liên tưởng, về những khoảng thời gian đã mất.
Chuyện 3
Vợ chồng trẻ mới xây nhà xong đang cạn kiệt “ngân khố” nhưng vẫn còn vài món đồ nội thất chưa sắm. Nhưng vì ghiền mua sắm, ngày ngày, chồng dẫn vợ đi ngang mấy showroom ngắm ngắm nghía nghía rồi cầm catalogue về nhà. Đồ gỗ hiện đại thời buổi này thiên về ý tưởng và dấu ấn thiết kế (trong các showroom) có cảm giác đề cao sự cực thiểu, càng ít chi tiết rườm rà, hoa lá cành, càng đắt đỏ. Đắt, một phần còn tuỳ nguồn gỗ. Bộ salon ngó giản đơn thuộc “dòng dõi” Sồi Nga, Óc chó Mỹ hay Đinh hương Gialai… giá từ vài chục đến hàng trăm triệu. Chồng mắt sáng rỡ thòm thèm. Vợ thở dài vẽ trong đầu những bản đồ đi vay nợ.
Thế rồi, rốt cuộc, một quyết định: liệu cơm gắp mắm. Nếu gỗ tự nhiên không đủ sức “chơi” thì phải tìm đến gỗ công nghiệp. Muốn sồi có sồi, muốn soan đào có soan đào. Ngán gì ai. Vậy là lục tục rủ nhau đi kiếm một xưởng mộc, ngồi vẽ ra viễn cảnh một căn phòng thân thiện với những đồ gỗ cho người eo hẹp hầu bao. Một tháng sau, nội thất đâu vào đó, căn nhà ấm áp và thân thiện. Ai vào thăm cũng xuýt xoa khen mấy cái tủ, kệ gỗ làm khéo. Khéo co thì ấm.
Tại sao cứ phải là gỗ? Đôi khi vợ cũng hỏi chồng như vậy. Nhưng nếu không gỗ thì là gì? Hãy nhìn, trong mấy resort sang trọng bây giờ, khi nguồn gỗ cạn kiệt, đầu tư giá cả cao, người ta còn dùng đến phương án ximăng giả gỗ, sàn lát gỗ, chỉ để đạt đến một hiệu ứng cảm xúc: gần gũi, thân thiện, mà ta vẫn gọi là có hồn. Cái hồn của gỗ, có vẻ như không một chất liệu nào có thể thay thế được.
Hãy nhìn kỹ những đường vân lõi, nước màu, cả những chỗ khiếm khuyết, cả những chỗ lỗi tay thước, đường đục, bạn sẽ cảm nhận ở đó thời gian ngưng đọng, sự công phu của sáng tạo và cả những chắt chiu của gia chủ. Trên hết, là cảm nhận được lịch sử của một gia đình.
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 65