Caùc nhaø pheâ bình kieán truùc döï ñoaùn trong töông lai, Oslo Opera seõ trôû thaønh moät coâng trình coù tính bieåu töôïng, ngang haøng vôùi Sydney Opera (Australia). Ñieàu khaùc nhau laø coâng chuùng caûm thaáy Oslo Opera gaàn guõi hôn vì hoï coù theå treøo leân noùc toaø nhaø ñeå nhìn ra bieån.
Moät thöû thaùch kyõ thuaät quan troïng laø laøm sao giöõ cho haøng nghìn taán ñaù khoûi tuït xuoáng bieån. Saùu thaùng môùi tìm ra ñöôïc giaûi phaùp kyõ thuaät. Taïi mieàn nam bôø bieån Na Uy coù nhöõng taûng ñaù khoång loà nhoâ leân, vaø töø maët nöôùc leo leân ñaát, nhö nhaø Oslo Opera vaäy.
Thaät ngaïc nhieân thaáy vaên phoøng cuûa hoï voâ cuøng giaûn dò, boá trí theo phong caùch Baéc AÂu, goïn gaøng, ngaên naép, khoâng coù “roàng bay phöôïng muùa” nhö phong caùch AÙ Ñoâng.
Maøu saéc hôïp maét, vaät lieäu xaây döïng cuõng voâ cuøng ñôn sô, bình thöôøng vaø reû tieàn, khaùc haún vôùi vaên phoøng cuûa KTS Norman Foster hay Renzo Piano laø nhöõng vaên phoøng do caùc oâng naøy töï thieát keá, hieän ñaïi, loäng laãy deã khieán ngöôøi laï caûm thaáy choaùng ngôïp. Ñeå tìm hieåu theâm veà Oslo Opera, toâi ñaõ coù buoåi troø chuyeän vôùi KTS Simon Ewings, ngöôøi tham gia thieát keá vaø giaùm saùt coâng trình.
Caùc nhaø pheâ bình kieán truùc döï ñoaùn Oslo Opera seõ trôû thaønh coâng trình coù tính bieåu töôïng
KTS Mai Thế Nguyên: Xin ông cho biết các ông đã gặp những thử thách gì khi thiết kế và thi công Oslo Opera?
Chuùng toâi ñaõ gaëp raát nhieàu thöû thaùch vì ñaây laø moät coâng trình quy moâ lôùn, dieän tích saøn 38.500m2. Thöû thaùch lôùn nhaát laø daây chuyeàn coâng naêng cuûa nhaø haùt raát phöùc taïp, goàm 1.100 phoøng lôùn nhoû cho 600 ngöôøi, thuoäc 50 ngaønh ngheà laøm vieäc. Moãi phoøng coù quy ñònh rieâng, moãi caùi moät khaùc. Neáu ta chæ “coäng” nhöõng phoøng noùi treân laïi vôùi nhau thì khoâng sao taïo ra kieán truùc ñöôïc.
Chuùng toâi muoán thieát keá moät coâng trình coù tính hình töôïng taïi ñaây ñeå trieån khai khu vöïc caûng Bjorvika naøy, bieán noù thaønh moät khu vöïc vaên hoaù.
KTS Mai Thế Nguyên: Opera chủ yếu là âm nhạc, nhưng phần kịch của nó cũng rất lớn. Vậy làm sao biểu lộ tính chất đặc biệt này của nó bằng một cách mới mẻ? Làm sao cho khán giả bỏ lại cái thế giới ồn ào ở bên ngoài và hòa nhập vào thế giới thần thoại của Opera? Bằng cách nào đưa được khán giả từ ngoài vào đến ghế ngồi trong thính trường để họ tạo được quan hệ cá nhân đối với vở kịch hát họ sắp được thưởng thức?
Ñoù laø moät cuoäc haønh trình phaûi vöôït qua nhieàu giai ñoaïn, nhieàu ngöôõng cöûa. Töø tieàn saûnh cao roäng vaøo moät phoøng nhoû hôn roài ñeán gheá cuûa mình. Moãi khaùn giaû coù theå coù nhöõng caûm giaùc maïnh, söï hoài hoäp khi böôùc vaøo moät nhaø vaên hoaù.
Chuùng ta phaûi taïo ñieàu kieän cho hoï thöôûng thöùc moät caùch tích cöïc “tình traïng coâ laäp trong nhoùm ñoâng”. Ngoài cuøng vôùi 1.350 khaùn giaû khaùc maø vaãn ñoäc laäp vaø coù moái quan heä caù nhaân ñoái vôùi ngheä thuaät.
Hoï ñi laïi thoaûi maùi. Khoâng ai quaûn lyù loái ñi cuûa hoï, khoâng ai baét buoäc hoï phaûi ñi ñöôøng naøy hay loái khaùc. Maët baèng khoâng coù truïc, khoâng ñoái xöùng, vì truïc vaø ñoái xöùng laø quaûn lyù, laø kieåm soaùt. Nhöõng ñöôøng cong, nhöõng maët baèng coù ñoä doác gaây nhieàu thay ñoåi vaø taïo ra moät quan heä caù nhaân ñoái vôùi toaø nhaø naøy noùi chung vaø töøng phoøng noùi rieâng.
Veà vaät lieäu xaây döïng, chuùng toâi chuû yeáu söû duïng ba loaïi (nhìn thaáy ñöôïc). Ñoù laø ñaù caåm thaïch Carrara cuûa YÙ (saøn vaø maùi), taám phieán nhoâm (töôøng beân ngoaøi) vaø goå soài beân trong noäi thaát. Moät khoù khaên lôùn laø laøm sao giöõ cho haøng ngaøn taán ñaù 10cm vôùi ñoä doác 1:8 khoûi tuït xuoáng bieån! Naêm 2011 seõ hoaøn thaønh ñöôøng ngaàm döôùi bieån ñeå giaûi toaû maët baèng phía sau nhaø haùt Opera.
KTS Mai Theá Nguyeân
Ngaøy 22.6.2000, Snohetta ñoaït giaûi nhaát cuoäc thi quoác teá thieát keá kieán truùc Oslo Opera vôùi söï tham gia cuûa nhieàu nöôùc treân theá giôùi. Toång coäng coù 240 ñoà aùn döï thi.
Ngaøy 12.4.2008, Oslo Opera ñaõ ñöôïc khaùnh thaønh
Toång dieän tích: 38.500m2
Dieän tích daønh cho khaùn giaû: 11.200m2
Saân khaáu: 8.300m2
Vaên phoøng, xöôûng thieát keá, phoøng taäp: 19.100m2
Thính ñöôøng lôùn: 1.350 gheá
Thính ñöôøng nhoû: 400 gheá
Chieàu cao thaùp saân khaáu: 54m
Chieàu saâu thaùp saân khaáu döôùi maët bieån: 16m
Toång möùc ñaàu tö: 3,5 tæ NOK (700 trieäu USD)
Goã soài söû duïng trong noäi thaát
Maët baèng coâng trình
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 30