Chọn ánh sáng màu nào cho nhà ở?

Trước kia, khi công nghệ chiếu sáng còn hạn chế, trên thị trường chưa có nhiều loại thiết bị chiếu sáng, và vấn đề thiết kế nhà ở chưa được coi trọng, thì chiếu sáng là vấn đề hết sức đơn giản. Nhưng nay đã khác, một ngôi nhà ở mới, hiện đại không thể tách rời hệ thống chiếu sáng. Tuy vậy, trong phạm vi chung, không phải công trình nào cũng có chuyên gia thiết kế chiếu sáng. Và trong giai đoạn hoàn thiện, chủ nhà lại là người giữ quyết định mua sắm thiết bị. Và câu hỏi hay được đặt ra là: Trong nhà nên sử dụng các loại đèn nào, ánh sáng vàng hay ánh sáng trắng? Về tổng thể thì một hệ thống chiếu sáng như thế nào thì là hiệu quả và thẩm mỹ?
Trong nhà ở nói chung có nhiều phòng chức năng khác nhau, nên các hệ thống chiếu sáng có thể khác nhau. Việc bố trí chiếu sáng còn liên quan đến các vấn đề nội thất như trần, tường, việc bố trí đồ đạc, thiết bị, nội thất, ý đồ trang trí trong phòng với các vật trang trí như cây xanh, tranh, ảnh, tượng…; sơ đồ giao thông của không gian đó. Tuy nhiên, về cơ bản và tổng thể, thì một hệ thống chiếu sáng tốt nên đảm bảo các yêu cầu sau đây:
- Có cả chiếu sáng trực tiếp và chiếu sáng gián tiếp.
- Kết hợp cả ánh sáng vàng và ánh sáng trắng.
Chiếu sáng trực tiếp là nguồn sáng phát trực tiếp ra từ bóng đèn. Còn chiếu sáng gián tiếp là nguồn sáng được tán xạ qua một lớp ngăn cản như màn che, chụp thủy tinh mờ, khe hắt… Ánh sáng gián tiếp cho cảm giác nhẹ nhàng, không chói gắt, tỏa đều. Còn ánh sáng trực tiếp tạo nên vùng sáng rõ ràng, gây điểm nhấn, ấn tượng. Việc kết hợp giữa ánh sáng trực tiếp và gián tiếp tạo nên sự cân bằng, phát huy những ưu điểm và khắc phục nhược điểm của từng loại. Với một số không gian và một số thời điểm, thì ánh sáng gián tiếp có thể là ánh sáng tự nhiên chiếu qua cửa sổ, giếng trời. Ánh sáng này được coi như ánh sáng chuẩn, không bị sai màu.
Nói chung, ánh sáng trắng (của các loại đèn huỳnh quang) cho cảm giác dịu, tỉnh táo nhưng không thật, màu sắc nhợt nhạt, bởi ánh sáng của các loại đèn này phổ màu không đủ. Còn ánh sáng vàng cho cảm giác ấm áp, phù hợp để thư giãn, nghỉ ngơi. Các loại đèn huỳnh quang (đèn neon, đèn compact) có thể cho ánh sáng trắng và ánh sáng vàng; còn đèn sợi đốt (đèn vonfram, đèn halogen) chỉ cho ánh sáng vàng. Cần căn cứ vào chức năng phòng để bố trí chủng loại và định lượng phù hợp. Một loại đèn mới đang chiếm lĩnh thị trường là đèn led có rất nhiều loại màu, và có cả những đèn led cho phép biến thiên thông số màu theo dải nhiệt độ màu.

 

 

 

Trong một phòng, nên có tối thiểu hai hệ thống chiếu sáng. Một hệ thống chiếu sáng chủ đạo và một hệ thống chiếu sáng phụ trợ. Hệ thống chiếu sáng chủ đạo có thể là chiếu sáng trực tiếp với các loại bóng compact, bóng led; còn hệ thống phụ trợ là chiếu sáng gián tiếp thông qua khe hắt trần với bóng đèn tuýp; dây đèn led. Hệ thống chiếu sáng trực tiếp nên là màu vàng và hệ thống gián tiếp là màu trắng. Nếu không phải là phòng giải trí thì không nên sử dụng các loại ánh sáng màu khác như xanh, đỏ, tím… vì sẽ gây ám màu và ảnh hưởng không tốt đến thị giác. Cũng nên có một đèn gọi là đèn tức thời, phạm vi chiếu sáng hạn chế, được tắt/ bật sử dụng trong thời gian ngắn. Đèn này nên sử dụng bóng sợi đốt, không nên sử dụng bóng compact vì dễ cháy do tính chất sử dụng.
Trong các phòng như phòng khách, phòng ăn thường có đèn chùm, đèn thả. Các loại đèn này có tác dụng chiếu sáng tập trung, nên sử dụng bóng sợi đốt để màu sắc trung thực.
Các loại đèn rọi đặc tả, đèn chiếu tranh, tượng, mảng nhấn, đèn gương nên sử dụng bóng sợi đốt halogen. Bóng halogen là loại cho chất lượng ánh sáng cao nhất, trung thực nhất và gần với ánh sáng mặt trời nhất.
Đèn sảnh, hiên, cầu thang là đèn chiếu sáng tức thời, nên sử dụng bóng sợi đốt.
Hiện nay, trên thị trường, các loại đèn led khá đa dạng, và có những chủng loại tương ứng có thể thay thế các bóng thế hệ cũ mà không phải thay hạ tầng thiết bị. Ví dụ như bóng tuýp led có thể thay bóng tuýp thông thường; các loại bóng led tròn đui xoáy E27 có thể thay bóng compact trong đèn downlight âm trần, hay bóng sợi đốt trong các loại đèn tường; bóng rọi chân ghim thay cho bóng đèn halogen đui chân ghim… Dẫu vậy thì khả năng thay thế của đèn led vẫn cần thời gian, không chỉ vì vấn đề giá cả mà còn là thói quen sử dụng.

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 134