Đeå vaøo nhaø thôø treo phaûi böôùc leân 29 baäc thang. Đeå vaøo nhaø thôø saint Goerge phaûi ñi xuoáng vaøi ba baäc thang
Töø ñöôøng Mari Girigis coù ba loái daãn vaøo Masr al-Qadima vaø loái vaøo ñaàu tieân laïi deã bò boû qua vì coång vaøo caùch maët ñöôøng hieän taïi gaàn 2m. Nhöng chæ ñaët chaân leân baäc thang ñaàu tieân daãn xuoáng coång naøy, ngöôøi ta seõ phaûi giaät mình khi ñoïc ñöôïc nhöõng doøng chöõ vieát treân taám baûng ñen ñôn sô: “Haàm truù cuûa Thaùnh gia, nôi gia ñình chuùa Jesus töøng nöông naùu...”.
Chuyeän keå raèng Joseph ñaõ ñöa Maria vaø ñöùa beù sô sinh Jesus chaïy sang Ai Caäp laùnh naïn sau khi Chuùa Trôøi baùo moäng raèng Herod ñang tìm gieát ñöùa treû aáy. Haàm truù ôû döôùi neàn nhaø thôø Saint Sergius. 20 naêm nay khoâng moät du khaùch naøo xuoáng ñöôïc, tröôùc laø vì nöôùc ngaäp nöôùc vaø nay laø vì cô quan quaûn lyù ñang phuïc cheá di tích. Ñöôïc xaây döïng vaøo theá kyû thöù tö choàng leân beân treân haàm truù Thaùnh gia, nhaø thôø Saint Sergius laïi thôø thaùnh Sergius vaø Bacchus - hai ngöôøi lính ñaõ töû vì ñaïo ôû Syria döôùi ñoøn roi cuûa ngöôøi La Maõ.
Töøng bò thieâu ruïi trong traän hoaû hoaïn naêm 750, roài ñöôïc xaây döïng laïi vaø traûi qua nhieàu laàn tu söûa, nhaø thôø Saint Sergius ñeán nay vaãn giöõ ñöôïc nhöõng ñöôøng neùt Basilica ñaëc tröng cuûa kieán truùc nhaø thôø giaùo hoäi thieân chuùa vuøng Araäp (Coptic) thôøi La Maõ.
Caùch ñoù khoaûng 50m laø thaùnh thaát Do Thaùi Ben Ezer ñöôïc xaây döïng töø theá kyû thöù 6. Khi nhöõng ñöôøng neùt cuûa thaùnh thaát gaàn gioáng nhö ôû nhaø thôø Saint Sergius baét ñaàu khieán du khaùch lô laø thì ngöôøi höôùng daãn chìa tay môøi hoï ñi voøng ra khoaûng saân phía sau ñeán moät gieáng khôi. Ñeå roài khaùch phaûi söûng soát ñeán möùc thoát leân thaønh lôøi khi ñöôïc nghe: xöa nöôùc soâng Nile daâng ñeán taän nôi naøy, vaø ngaøy tröôùc - ngay choã gieáng khôi naøy - con gaùi cuûa moät vò Pharaohs ñaõ tìm thaáy moät ñöùa beù naèm trong caùi röông daït töø ngoaøi soâng Nile vaøo. Ñöùa beù aáy chính laø Moses, vò thaùnh ñaõ ñöa daân Do Thaùi thoaùt khoûi söï aùp böùc cuûa Pharaohs. Soâng Nile giôø ñaõ luøi xa caùch ñoù 300m, nhöng döôùi gieáng Moses, doøng nöôùc ngaàm vaãn lung linh keå chuyeän ngaøy xöa.
Nhaø thôø treo, nôi thôø Ñöùc meï ñoàng trinh Maria, laïi noåi tieáng ôû Masr al-Qadima khoâng phaûi vì gaén boù vôùi moät caâu chuyeän trong Kinh Thaùnh, maø vì vò trí toaï laïc heát söùc ñoäc ñaùo: treân ñænh moät coång thaùp phía nam cuûa phaùo ñaøi Babylon.
Ñöôïc xaây döïng vaøo theá kyû thöù 7, vaø töøng nhieàu laàn thay ñoåi coâng naêng, Nhaø thôø treo nay vaãn giöõ ñöôïc neùt quyeán ruõ vôùi nhöõng bình phong baèng goã caàu kyø, nhöõng böùc tranh töôøng khaûm kieåu mosaic tinh xaûo doïc loái vaøo ñaày nhöõng caây xanh. Vaø trong khi ôû nhaø thôø Saint Sergius, nhaø thôø Saint Barbara, hay nhaø thôø Saint George ñeå vaøo trong ta phaûi böôùc xuoáng nhöõng baäc thang, thì 29 baäc thang daãn leân saûnh chính cuõng goùp phaàn taïo neân neùt ñoäc ñaùo cho Nhaø thôø treo.
“Haàm truù cuûa Thaùnh gia, Nôi gia ñình Chuùa Jesus töøng nöông naùu…”. Coâ gaùi naøy quaøng ñoaïn xích Saint Goerge vaøo coå ñeå caàu mong ñieàu toát laønh ñeán vôùi mình
Gieáng Moses huyeàn thoaïi. Sau caùnh coång kieåu La Maõ naøy laø moät xoùm nhoû cuûa ngöôøi theo ñaïo Coptic
Moät maùi voøm ñaëc tröng cho kieán truùc Basilica ôû Masr al-Qadima. Moät gaùc chuoâng La Maõ coøn ñöôïc baûo toàn nguyeân veïn
Moät caùnh cöûa 300 naêm tuoåi daãn vaøo moät xoùm daân theo đaïo Coptic. Moät chieác ñeøn loàng coå - neùt tinh teá cuûa nhaø thôø treo
ÔÛ Masr al-Qadima khoâng chæ coù nhöõng nhaø thôø toân nghieâm naèm thaáp hôn maët ñöôøng, khoâng chæ coù nhöõng di tích gaén vôùi nhöõng caâu chuyeän daãn ra töø Kinh Thaùnh, hay baûo taøng Giaùo hoäi Coptic vaø nhöõng quaày löu nieäm raâm ran tieáng chaøo haøng. ÔÛ Masr al- Qadima, coù nhöõng caùnh cöûa goã xöa haøng traêm naêm tuoåi maø ñaèng sau aáy laø nhöõng con ñöôøng daãn ñeán nhöõng xoùm nhoû cuûa soá ít ngöôøi Cairo theo ñaïo Coptic. Hoï soáng yeân bình giöõa nhöõng di tích, trong nhöõng ngoâi nhaø coå. Hoï chaêm chæ ñi leã thaùnh, vaø vaãn vöõng tin raèng ñoaïn xích saét treo treân goùc töôøng phía Nam cuûa tu vieän Saint Goerge laø vaät töøng ñöôïc duøng ñeå xieàng thaùnh Goerge khi ngöôøi bò tra khaûo cho ñeán cheát ôû Palestine. Sau moät xoùm nhaø cuûa ngöôøi Coptic, nôi töôûng nhö laø moät coâng vieân hoaù ra laïi laø moät nghóa trang. Giöõa ríu rít tieáng chim, trong naéng vaøng chieàu cuoái thaùng 11 laø haøng traêm ngoâi moä cuûa ngöôøi Cairo theo Do Thaùi giaùo, hay Thieân Chuùa giaùo. ÔÛ ñoù, nhöõng ngoâi moä môùi naèm xen laãn giöõa haøng traêm ngoâi moä coå coù khi ñeán haøng traêm naêm tuoåi. Coù nhöõng bia moä khaéc chöõ Hy Laïp, vaø coù nhöõng ngoâi moä khaéc chöõ Araäp.
OÂng giaø Ali ôû nhaø thôø Saint Sergius ñöa cho toâi moät caây neán traéng, baûo thaép neán leân roài ñaët vaøo döôùi böùc tranh thôø. “Khoâng coù ñaïo lieäu coù ñöôïc pheùp?”, toâi hoûi oâng. Ali gaät ñaàu roài laïi quay ra tieáp tuïc phaùt neán cho moät nhoùm ngöôøi chuaån bò rôøi khoûi nhaø thôø.
Ngöôøi ta sôï phaûi traû tieàn neân khoâng nhaän neán. Ali vaãn ñöùng beân tranh thôø chìa boù neán môøi nhöõng ngöôøi khaùch khaùc. Coøn nhôù khi toâi trôû ra, oâng vôùi theo moät caâu: “Phaûi ñi heát Masr al-Qadima thì môùi laø bieát heát Cairo”. Tieác laø nhöõng tour du lòch ñöa khaùch töø Vieät Nam ñeán Ai Caäp laïi boû qua nôi naøy.
Moät nghóa trang cuûa ngöôøi Ai Caäp theo ñaïo Coptic
Bieåu töôïng sao 6 caùnh cuûa do thaùi coù theå thaáy treân cöûa ra vaøo nhöõng ngoâi nhaø trong Masr al-Qadi
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 20