Toàn cảnh phòng khách nhà anh Dũng. Với căn nhà này anh Dũng trình bày ý muốn và giao cho KTS xử lý toàn bộ phần kiến trúc, mỹ thuật
Kinh nghiệm đầu tiên, anh Dũng khẳng định là phải chọn cho được người thiết kế và nhà thầu chuyên nghiệp. Chữ chuyên nghiệp ở đây, theo anh, nên hiểu một cách đơn giản là có làm được việc hay không?
Muốn hiểu nhà thầu và nhà thiết kế có chuyên nghiệp hay không, cách tốt nhất là hãy gặp các khách hàng của họ và xem các tác phẩm của họ. “Đây là một việc không bao giờ nên bỏ qua khi quyết định chọn nhà thầu, người thiết kế”, anh Dũng nhấn mạnh.
Anh Dũng có được kinh nghiệm này là nhờ... ngôi nhà đầu tiên mà anh xây từ 10 năm trước. Cậy là quen nhiều kiến trúc sư, khi xây nhà anh mới tính chuyện nhờ vả. Một người quen giúp cho ý tưởng thiết kế với “sản phẩm” chủ yếu là mấy cái bản vẽ mặt bằng, mặt đứng và tạm tính kết cấu. Anh ôm bản vẽ đi gặp cai của một nhóm thợ để thuê nhân công xây nhà. “Cái thiệt hại lớn nhất của mình khi xây căn nhà đó là mình đã mất quá nhiều thời gian cho việc xây nhà.
Mình bỏ thời gian để đi làm cái việc không phải là chuyên môn của mình, vừa khó, vừa sai, vừa tốn kém”, anh Dũng nhớ lại. Cái việc “không phải chuyên môn” đó là tự thêm vào thiết kế theo ý thích, tự chọn đồ, tự “phăng-tê-di” tạo hình... Vì là tự làm nên làm xong mới thấy... bất hợp lý. Lại đập, lại sửa. Việc giải quyết những bất hợp lý này mất nhiều thời gian, công sức, tiền bạc. Không ai có thể bỏ cả công việc của mình để đi “ôm” việc xây nhà nên đến lúc mệt mỏi thì đành buông xuôi, làm cho xong.
“Mình làm sai mà cứ nghĩ rằng mình đã đúng, mà không hề biết rằng đã có rất nhiều người đã sai giống mình. Tại sao? Tại vì bên cạnh mình không có kiến trúc sư và nhà thầu chuyên nghiệp để chỉ ra cái sai của mình. Những kiến trúc sư, nhà thầu là người đã tiếp xúc, đã trải qua rất nhiều tình huống tương tự như mình rồi. Họ biết hết, tại sao mình lại không đi hỏi”, anh Dũng nói.
Đến lúc xây ngôi nhà thứ hai, anh Dũng đì tìm nhà thầu và kiến trúc sư để ký hợp đồng. Cái “được” lớn nhất, theo anh Dũng là căn nhà của mình đã được giải quyết các vấn đề về kết cấu đủ an toàn, bố trí mặt bằng đúng công năng, tiện ích, có thẩm mỹ đáp ứng được ý muốn của mình và không có những lỗi ngô nghê. “Có người ngại tốn kém ở khoản này nhưng bằng kinh nghiệm của mình, tôi cho rằng tiền thiết kế là không đắt nếu không nói là… rẻ”, anh Dũng giải thích. Ví dụ như căn nhà này, tổng chi phí xây dựng là 1,6 tỉ đồng, tiền thiết kế phí là 32 triệu đồng, tương đương 2%. “Tôi nói rẻ, thậm chí rất rẻ nếu đặt trong sự so sánh với việc mình tự làm, chắc chắn sẽ tốn hơn 32 triệu rất nhiều, chưa kể phát sinh”, anh Dũng khẳng định.
Nhưng tìm được kiến trúc sư, nhà thầu chuyên nghiệp thì chủ nhà lại có những việc khác phải lo. Việc đầu tiên là phải nói hết, nói đủ, nói đúng những yêu cầu của mình cho kiến trúc sư. “Việc này coi vậy mà không dễ, tôi đảm bảo gọi đúng tên nhu cầu và ý thích của mình không phải là việc nói một lần đã xong”, anh Dũng chia sẻ.
Tiếp theo là chuyện “quản lý công trình”. Nhiều người xây nhà chọn mọi thứ theo tiêu chí rẻ đầu tiên nhưng không hề biết rằng rẻ mà không hợp lý sẽ thành đắt. Anh Dũng có nhiều kinh nghiệm trong việc này. Ví dụ như khi nhà thầu đề nghị chọn gạch Đồng Nai, chủ nhà có thể chọn loại khác giá thấp hơn mà không thể tính được gạch giá rẻ xây lâu hơn, tốn nhiều vữa tô trát hơn do viên gạch không đồng đều. Anh Dũng kể chuyện, một hàng xóm của anh xây nhà và có quan điểm “không tin ai, nhìn đâu cũng thấy mình bị thiệt”. Vị chủ nhà này tự thân mình ngồi tháo đinh trong đống cốp pha, đập lại cho thẳng để yêu cầu thợ sử dụng lại. Vị chủ nhà này tự đi trả giá mua sắt thép.
Khi cân thép tại công trường, thợ mới chỉ cho cái “mánh” của người bán là đạp chân để tăng ký. Thế là cãi nhau. Rồi tự mua vật liệu thì phải tổ chức giữ gìn, trông coi, phải quản lý, phải đối phó với kẻ trộm. Bao nhiêu việc phức tạp. Có những chủ nhà sau khi xây nhà xong, nhắc đến chuyện xây nhà là “lắc đầu lè lưỡi” là vì vậy. “Tất cả những việc đó rất mất thời gian, công sức. Khi tính toán, mình phải tính cả những chi phí vô hình đó vào phí để nếu có điều kiện, thì nên khoán thẳng cho nhà thầu”, anh Dũng kết luận.
Một vấn đề tâm lý nữa mà các chủ nhà thường hay gặp là cứ nghĩ rằng đi mua vật liệu theo mối do nhà thầu chỉ thì mình sẽ bị mua mắc do “kê giá cho hoa hồng”. Bằng kinh nghiệm của mình, anh Dũng cho rằng đây là mối lo không cần thiết. Chủ nhà hoàn toàn có thể so sánh đối chiếu giá, sản phẩm cùng chủng loại để đi đến kết luận; nhưng nên lưu ý, nhà thầu là người thường xuyên mua nhiều, nhà cung cấp cho nhà thầu cũng có mối quan hệ sẵn, đó là điều đảm bảo về giá, về chất lượng, về việc đổi hàng khi cần thiết.
Điều cuối cùng mà anh Dũng muốn chia sẻ với các chủ nhà là nên có hồ sơ theo dõi việc xây dựng, ghi chép cẩn thận các nhà cung cấp, lưu giữ hoá đơn, phiếu bảo hành cho ngăn nắp. Phải có cách chuẩn bị tiền bạc cho đủ, kịp thời. Giai đoạn hoàn thiện nhà là lúc chủ nhà phải quan tâm vì chỉ một trục trặc nhỏ sẽ làm gián đoạn nhiều công việc khác, dẫn đến những thiệt hại và ảnh hưởng tiến độ. Hồ sơ nhà giúp chủ nhà đặt mua đồ đúng chủng loại, đủ số lượng. Khi mua đồ, nên khảo sát và đặt cọc trước. Ví dụ, nếu gạch lát chưa có, thợ hồ phải chờ gạch, thợ sắt phải chờ thợ hồ, thợ làm cửa phải chờ thợ sắt... Cả một dây chuyền sẽ bị chựng lại.
Trả lời câu hỏi của KT&ĐS, trong rất nhiều hình thức khoán hoặc thuê xây nhà, nên chọn loại nào, anh Dũng cho biết: “Tôi chọn kiến trúc sư thiết kế, ký hợp đồng khoán gọn phần thô cho nhà thầu, tự mua các thiết bị theo giới thiệu của nhà thầu. Tôi thanh toán tiền theo tuần và có chuẩn bị dự trù kinh phí dự phòng”.
Căn nhà kích thước: 4,2x17m, 1 trệt, 1 lửng, 2 lầu và 1 sân thượng
Thiết kế: KTS Hồ Lê Phương
Thi công: Công ty TNHH thương mại và xây dựng Lê Hoàng
Khoảng sân trời phía sau tuy có diện tích nhỏ nhưng tác dụng thông thoáng lại rất lớn. Ở giữa nhà cũng có mái đón nắng
Phòng ăn và bếp được làm vừa vặn với nhu cầu và sở thích của gia đình
Phòng thư giãn, tập đàn cho con trên tầng lửng nhìn ra khoảng thông tầng
Từ hành lang nhìn vào phòng ngủ phía sau, tất cả đều ngăn nắp gọn gàng theo ý thích chủ nhà
Phòng ngủ của con gái trang trí vui nhộn, phù hợp với lứa tuổi
Ngôi nhà được xây theo phương thức khoán phần thô, chủ nhà chọn mua thiết bị hoàn thiện theo tư vấn của KTS và chỉ dẫn của nhà thầu
Bản vẽ ngôi nhà
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 17 (tháng 9.2007)