Có nhiêu giữ nhiêu...

Câu nói theo dạng ấy rặt mùi Đất Phương Nam, hiểu đơn giản là một thái độ có chừng mực, biết vậy để hành xử vậy, ví dụ như “có nhiêu xài nhiêu” tức là liệu cơm gắp mắm, chớ vung tay quá trán, biết vui sống với túi tiền của mình...

 

Nằm sát ngay bên con phố Maxwell, tòa nhà cũ vẫn không bị “xâm hại” chút nào dù chỉ có mấy bồn hoa nho nhỏ và không có hàng rào

 

 

Tôi đã nghe anh bạn hướng dẫn du lịch bên Singapore (nhưng nói tiếng Việt khá rành) dùng kiểu câu nói trên khi dẫn đoàn ngang qua Bảo tàng Quốc gia Singapore, và ở những khu vực khác nữa, như khu bến tàu Clarke Quay, khu China Town hay Tiểu Ấn (Little India). Quan niệm này được nhắc lại vừa như khiêm tốn, vừa đượm chút tự hào. Ừ thì chúng tôi lập quốc mới bấy nhiêu đó năm nên chúng tôi xoay xở để xài trong cái vốn ít ỏi các di sản đó thôi, hãy ghé thử Red Dot Traffic biết liền! 
Vậy đó, Red Dot Traffic - cái tên “nặng ký” với giới thiết kế mỹ thuật ứng dụng hiện đại - hóa ra là một địa điểm được thỏa thuận để làm cuộc chuyển giao cũ mới đầy cân nhắc, dung hòa. Với diện tích không lớn, lại phụ thuộc vào cấu trúc bộ khung tòa nhà của trạm cảnh sát cũ, nhưng công trình bên ngoài sơn toàn một màu đỏ rực này lại là địa chỉ diễn ra thường xuyên các hoạt động triển lãm nghệ thuật chuyên nghiệp, và là đại bản doanh của cả chục công ty quảng cáo, thiết kế mỹ thuật quốc tế tại Singapore. Theo thuyết minh của Công ty Kiến trúc các công trình công cộng F. Dorrington Ward, tòa nhà này vốn được chia thành ba phân khu với chức năng khác nhau. Sau một thời gian sửa chữa, công trình thống nhất thành một khối với diện tích giếng trời khá rộng nằm ở trung tâm. Về sau, Phòng Cảnh sát giao thông Singapore có thuê lại khu vực này cho đến năm 1999. Kiểu kiến trúc thuộc địa mà ở Việt Nam hay gọi là “nhà Tây” có đặc trưng với tường xây dày hơn 5 tấc để chống nóng, hệ cửa sổ ngoài chớp trong kính, mái lợp ngói với nhiều ống thông hơi theo kiểu xưởng máy, ống thoát nước mưa lộ thiên chạy dọc gờ tường… vốn gây nên cảm giác uy nghi đường bệ vẫn được giữ nguyên như từng có từ những năm 1940. 

 

Phần tiếp giáp góc nhọn giữa 2 khu xám - đỏ như một chút định vị

 

 

 

 

 

Các lối vào phía trước và sau. Sân trong, khu cà phê, tủ gửi đồ... có các mảng màu sắc tươi vui

 

Đầu năm 2005, sau khi sửa chữa lại hệ thống mái và phá bỏ một số vách ngăn dày dặc bên trong, tòa nhà đã trở thành một trong số các trung tâm sáng tạo hàng đầu tại Singapore với tên gọi Red Dot Traffic, như một cái siết tay thân tình giữa quá khứ và hiện tại, thay lớp áo xám cũ kỹ (mà hiện vẫn còn giữ lại một chút ở mặt đứng phía tây nhằm giảm nóng) bằng lớp sơn “cứu hỏa” đỏ rực nhưng lại rất duyên dáng và thể hiện ngôn ngữ thẩm mỹ hiện đại, kiệm lời. Các không gian trước kia dùng làm văn phòng, kho lưu trữ hồ sơ mật, xà lim… thì nay được các công ty quảng cáo, tổ chức mỹ thuật, thiết kế đồ họa… trưng dụng, khai thác khá hiệu quả. Đồng thời các quán cà phê, nhà hàng và một số tiệm bán đồ thủ công, đồ công nghệ và trang trí nội thất cũng xem “điểm đỏ” này là nơi phù hợp để giới thiệu sản phẩm khi mà tài chính chưa đủ mạnh để “nhảy” vào các trung tâm thương mại lớn hay cao ốc cho thuê đắt đỏ. Phần nhà ăn phục vụ cảnh sát trước kia được thay thế bằng không gian sinh hoạt cộng đồng, khách tham quan có thể thực hành yoga, học khiêu vũ, lướt web, mua đồ lưu niệm và nhâm nhi chút đỉnh vào lúc chiều tối. Những bố trí công năng không mới với giới trẻ Việt làm trong ngành sáng tạo vốn khá hào hứng ở những Zone 9 (Hà Nội) trước kia và Ga 3A hiện nay, tuy nhiên vẫn có một khoảng cách khá xa giữa Sing và Việt trong cách thức tổ chức, quản lý, tạo cơ sở hạ tầng và vận hành dạng các không gian đặc thù như thế này.
Bảo tàng Red Dot Design khai trương tại đây vào tháng 11.2005 với vai trò là nơi trưng bày thường niên những tác phẩm đã đoạt giải thưởng, tôn vinh các cá nhân và thiết kế sáng tạo. Ngoài ra “điểm đỏ” còn tổ chức các hội thảo hàng đầu về nghệ thuật sáng tạo quốc tế. Khách đến tham quan, ngoài việc tận mắt chứng kiến những sản phẩm độc đáo đoạt giải thưởng, còn được tiếp cận và học hỏi những xu hướng mới nhất trong kinh doanh mỹ thuật ứng dụng, hiểu thêm về tâm lý khách hàng và lộ trình khởi nghiệp, xu hướng tiêu dùng... từ những tác giả hay ngay chính trên các tác phẩm trưng bày tại đây.

 

Trái với tiền sảnh đỏ rực và tràn đầy ánh sáng tự nhiên, bước vào khu trưng bày là phông nền màu đen với ánh sáng rất tiết chế để tôn vinh các tác phẩm mỹ thuật

 

 

 

 

Tính chất tương tác, thương mại của Red Dot Museum được đề cao để không làm rời xa bảo tàng và mỹ thuật ứng dụng với đời sống. Nhà cũ được giữ nguyên vẹn với cấu trúc bộ khung thép lợp mái thông tầng ở giữa tạo thành hành lang xuyên suốt dọc các gian trưng bày. Chiếc ghế rocking chair của Thomas Pedersen thiết kế năm 2008 

 

 

Nhưng sau một vòng tham quan và trầm trồ trước các sản phẩm, tác phẩm trưng bày tại đây, tôi cũng như những ai từng tới thăm công trình này đều chung một cảm giác: vừa ấn tượng về cách giao thoa cũ mới trong không gian thật giản dị mà hiệu quả, bởi thái độ trân trọng giá trị hôm qua ở một đất nước có lịch sử còn khá trẻ, và vừa không khỏi chạnh lòng day dứt khi nghĩ về số phận những công trình cũ ở Việt Nam có bề dày lịch sử lẫn giá trị nghệ thuật kiến trúc vẫn đang hằng ngày phải đối phó với xâm lấn của cao ốc, mở rộng đường sá, hay đơn giản là những bài toán thuần túy kinh doanh mà lãng quên văn hóa…
Không lẽ chúng ta dễ dàng quên đi cả một chiều dài lịch sử được các thế hệ truyền cho nhau thông qua kiến trúc là dấu gạch nối không ngừng nghỉ? Không lẽ muốn hiện đại hóa là cứ phải đập nhà cũ đi để xây cao ốc chen vào?
“Có nhiêu giữ nhiêu”, câu nói ấy vẫn ám ảnh tôi trong tâm thế của người có của mà chưa biết giữ. Phải vậy thôi chứ, có nhiêu giữ nhiêu, mà giữ cho hiệu quả là tốt rồi, còn hơn là đập hết đi xong lại hì hục làm giả lại, không bao giờ và không thể nào tái hiện được những dấu ấn thời gian mờ phai vương luyến trên từng viên đá, từng khung cửa của ngày hôm qua, cho dù ngày ấy chưa xa. 

 

 

 

 

 

Từ xe nôi đến bồn tắm, thiết bị di động hay tái sử dụng chai nhựa làm ghế ngồi, các sản phẩm phục vụ đời sống từ khắp thế giới được trưng bày theo giải thưởng hàng năm. Khu vệ sinh mang chất công nghiệp và tối giản với lavabo bằng xi măng

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 130