Khi thang không... thẳng đứng

1. Công trình này có cấu trúc lệch tầng toàn nhà, khối trước và khối sau được nối với nhau bằng hệ thống cầu thang và giếng trời ở giữa. Giải pháp này đã tạo nên một không gian chuyển tiếp liên hoàn. Giếng trời thông suốt từ tầng trệt lên mái, kết hợp với những vế thang liên tiếp kế bên tạo nên nhiều điểm nhìn thú vị cho khu vực “xương sống” này. Nhưng theo đúng cấu trúc thang lệch tầng như vậy, vế thang từ tầng lửng - nơi là không gian sinh hoạt chung - xuống tầng trệt lại rơi vào giữa nhà, cản trở giao thông và tầm nhìn từ sảnh vào khu vực bếp ở tầng trệt. Kiến trúc sư đã khéo léo đẩy vế thang này sang một bên; và thay vì một đường thẳng đơn giản như hệ thống chung, vế thang này được “uốn” cong đầy điệu đà, là điểm nhấn, định hướng cho phòng sinh hoạt chung phía trên. Nét duyên dáng này cũng thể hiện rất rõ trên mặt bằng khi nhìn từ trên xuống qua giếng trời.

2. Chủ nhà đã “chơi khó” với kiến trúc sư: Trên mặt bằng tầng trệt (mặt bằng đất xây dựng) rộng có 45m2, phải thiết kế đáp ứng rất nhiều yêu cầu. Thứ nhất là phải có một không gian lớn để có thể cho thuê hoặc gia đình kinh doanh. Thứ hai, không gian này phải độc lập với khu vực ở - độc lập về giao thông là đương nhiên, nhưng để độc lập hơn nữa thì phải có một phòng vệ sinh. Thứ ba, cũng không gian này, trong tương lai không xa có thể trở thành gara ôtô đầy thuận tiện. Với diện tích đất, diện tích sàn các tầng “hẻo” như thế, nhưng kiến trúc sư đã mạnh dạn hy sinh diện tích: “chơi” 2 thang. Theo đó, thang tầng trệt lên lầu 1 được đẩy về góc nhà để đạt được không gian lớn ở tầng trệt. Và với mặt bằng thang 2 vế đó, tận dụng luôn vế cao làm phòng vệ sinh cho phần cho thuê. Lên tới lầu 1, cầu thang chính của toàn nhà được đẩy về giữa, kề ngay thang tầng trệt, vẫn đảm bảo thuận lợi giao thông và trở lại được cấu trúc hai phòng hai đầu.

 

 

 

 

 

3. Cũng nặng về yếu tố công năng như trường hợp thứ hai, ngôi nhà ống với diện tích không lớn này phải kiêm thêm chức năng rất quan trọng trong thời buổi bây giờ là gara ôtô. Nếu một cầu thang theo truyền thống ở giữa thì sẽ ngắt đôi tầng trệt, không đảm bảo chiều dài cho gara. Nhưng nếu thang nép sang một bên ở giữa thì vẫn có nhược điểm là phải đi qua khu vực để xe mới tiếp cận được với thang, không tiện nghi. Kiến trúc sư đã lựa chọn giải pháp thang nép sát tường nhưng ngắt đôi ra. Vế thang từ tầng trệt lên lầu 1 được đẩy ra ngoài để có thể đón khách từ cửa. Phần không gian và diện tích, kích thước còn lại đủ để cho ôtô ra vào thuận tiện mà không ảnh hưởng tới giao thông của người ra vào nhà. Từ lầu 1 trở lên, cũng vế thang dài chuyển về giữa nhà, nép sát tường; nới rộng sự liên thông lầu 1 (sinh hoạt chung và bếp - ăn). Nhưng vị trí trục thang chính từ lầu 1 lại được hoán đổi sang bên kia để có khoảng nghỉ và đạt hiệu quả thay đổi không gian. 

4. Ngôi biệt thự xây thô được làm mới này lại rơi vào một trường hợp khác: Không phải lệch tầng, cũng không nan giải về vấn đề gara, nhưng có một tầng lửng… Tầng lửng này nằm trên gara với một chiều cao hạn chế, vốn là một không gian phụ. Nhưng kiến trúc sư đã lựa chọn chính chỗ này để cho một không gian quan trọng nhất: Phòng khách - sinh hoạt chung. Với diện tích và chiều cao khiêm tốn nhưng vị trí này lại rất đắc địa, có thể bao quát cả khu vực tầng trệt và cầu thang. Tuy nhiên, hiện trạng giao thông tới sàn lửng này là một nhánh rẽ tại chiếu nghỉ của cầu thang chính, không tương xứng với vị trí quan trọng là phòng sinh hoạt chung. Kiến trúc sư đã mở rộng sàn này và điều chỉnh cầu thang. Từ trên xuống, trục thang chính dừng lại ở sàn lửng; và xuống tới tầng trệt một thang thép - gỗ mới được thay thế với đầy dụng ý bằng chất liệu, hướng, vị trí. Vế thang trượt ra ngoài hệ thống này đã là điểm nhấn cho cả không gian khu vực phòng sinh hoạt chung.

 

 

 

 

 

 

 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 138