Bảo tàng Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh
“Chất cảm” cho di sản
Những ngày qua, nhà thờ Đức Bà Paris bị cháy khiến cả thế giới tiếc thương và lo lắng vì biết dù cố gắng cỡ nào cũng không thể phục dựng nguyên vẹn được di sản quý giá này. Trong đó, khó khăn nhất là việc tìm những vật liệu để trùng tu. Mỗi viên ngói, miếng kính, thanh sắt… đều có câu chuyện riêng với lịch sử hàng trăm năm, thật không dễ dàng thay thế được. Có thể ít người biết, nhưng đây cũng chính xác là câu chuyện mà nhà thờ Đức Bà Sài Gòn đang gặp phải. Đã sử dụng 111 tỷ đồng và mất hơn 3 năm nhưng công trình mới chỉ trùng tu được một nửa. Lý do lớn nhất cũng vì phải đi khắp Ý, Pháp, châu Âu… để đặt làm lại nguyên mẫu hoặc tương đương với giá trị của những nguyên vật liệu phải thay thế.
Đối với những di sản có sử dụng sơn, câu chuyện bảo tồn còn nan giải hơn nhiều lần. Sơn là lớp áo, là vẻ thẩm mỹ đầu tiên mà ánh mắt chạm vào mỗi công trình. Cảm xúc của người chiêm ngưỡng những công trình di sản hầu hết đều đến từ ánh nhìn đầu tiên này. Vậy nên ông Nguyễn Quốc Thông mới dùng từ “chất cảm” - chất dẫn dắt cảm xúc để nói về nguyên liệu sơn và chất phủ trong việc bảo tồn di sản. Câu chuyện sơn lại Bưu điện TP.HCM chính là ví dụ điển hình cho vấn đề này. Cuối năm 2014, Bưu điện hơn 130 tuổi được khoác lớp áo mới màu vàng chói lọi (màu vàng đại diện cho ngành bưu điện), ngay lập tức vấp phải vô số tranh cãi và chỉ trích của người dân, du khách cũng như giới kiến trúc mỹ thuật. Chỉ sau đó vài tháng, bưu điện đã phải thay lại lớp áo màu vàng đất nhạt (màu nguyên thủy của công trình) sau khi chọn lựa và thử nghiệm 8 tông màu sơn vàng khác nhau.
.jpg)
Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí MInh
Hải đăng Đại Lãnh
Bảo tồn di sản: Nhiệm vụ không của riêng ai
“Di sản là tài sản quý giá mà bất kỳ quốc gia nào cũng cần phải giữ gìn. Không chỉ là biểu tượng lịch sử và văn hóa của một đất nước, di sản còn là điểm thu hút khách du lịch, góp phần tăng trưởng kinh tế địa phương”, bà Pamela Phua - Tổng giám đốc AkzoNobel Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Nhận định này đã nhận được sự đồng tình của tất cả khách mời tham gia.
Diễn giả Larry Ng, Giám đốc nhóm Thiết kế Kiến trúc và Đô thị thuộc Bộ Phát triển Quốc gia Singapore đã làm rõ hơn nhận định ấy bằng những ví dụ sống động từ Singapore. Từ một đảo quốc bé nhỏ với lịch sử phát triển mới chỉ hơn 50 năm, nhưng khi chọn cách cân bằng giữa đẩy mạnh phát triển kinh tế hiện đại và bảo tồn các di sản văn hóa nghệ thuật thì Singapore đã trở thành một cường quốc đáng sống như bây giờ.
Việc bảo tồn di sản tại Singapore được làm theo kế hoạch chỉn chu và đồng bộ, mỗi năm đều có thống kê, đánh giá và tôn vinh, do đó vấn đề này đã trở thành mối quan tâm và đồng thuận của tất cả những ai sinh sống và làm việc tại đất nước này. Ông Larry bày tỏ thêm về mong ước Việt Nam cũng sẽ làm tốt công tác bảo tồn di sản đô thị, không làm mai một lãng phí những tài sản vô giá này như con đường đáng tiếc mà Hồng Kông đã đi. Bởi Việt Nam là đất nước quá giàu có và phong phú về di sản văn hóa, đây không chỉ là vấn đề gìn giữ lịch sử, mà nếu biết khai thác hiệu quả thì còn là tiềm năng kinh tế rất lớn.
Đồng cảm với suy nghĩ của ông Larry, ông Cao Thành Nghiệp, Giám đốc Ban quản lý dự án Trùng tu Tòa án Nhân dân TP.HCM tiếp tục nêu ý kiến “Bảo tồn di sản là nhiệm vụ chung của chính quyền, doanh nghiệp và người dân địa phương”. Bằng những câu chuyện thực tế trong quá trình lên kế hoạch và tiến hành trùng tu công trình Tòa án Nhân dân thành phố trong suốt 13 năm, ông Nghiệp hy vọng tất cả mọi người sẽ dành sự quan tâm đúng mực hơn cho vấn đề bảo tồn di sản nơi mình đang sinh sống và lập nghiệp. Điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh cho việc bảo tồn các công trình tiếp theo như Dinh Thượng Thơ (hiện là trụ sở Sở Thông tin - Truyền thông TP.HCM), cầu Bình Lợi cũ…
Riêng về phía doanh nghiệp, một tín hiệu đáng mừng là ngày càng có nhiều doanh nghiệp chọn cách phát triển theo hướng có trách nhiệm với xã hội. Rõ nét nhất tại hội thảo “Bảo tồn di sản đô thị” chính là AkzoNobel, đơn vị đồng hành trong việc tổ chức hội thảo. Là tập đoàn nổi tiếng thế giới về lĩnh vực sơn và chất phủ, AkzoNobel (tại Việt Nam được biết đến nhiều nhất với 2 thương hiệu sơn Dulux và Maxilite) ở bất kỳ quốc gia nào cũng cam kết sẽ góp sức trong việc bảo tồn di sản bản địa. Cụ thể tại Việt Nam, AkzoNobel đã dùng cả nguồn lực vật chất, nhân lực và kinh nghiệm hàng đầu trong ngành sơn để bảo tồn các di sản có ý nghĩa lớn như Bảo tàng Mỹ Thuật TP.HCM, hải đăng Đại Lãnh và các ngọn hải đăng khác trong chương trình “Bảo vệ hải đăng”.
.jpg)
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 156